Swapnasundari Movie Review : एखाद्या व्यक्तीच्या प्रेमात पडणं आणि त्या व्यक्तीविषयी आपल्या मनात तयार झालेल्या प्रतिमेच्या प्रेमात पडणंऱ्या दोन गोष्टी वरवर सारख्या वाटल्या, तरी त्यांच्यात एक सूक्ष्म अंतर असतं. अनेक नात्यांची खरी गुंतागुंत याच अंतरातून जन्म घेते. दिग्दर्शक अक्षय शिंदे यांचा ‘स्वप्नसुंदरी’ हा चित्रपट याच भावनिक प्रदेशात प्रवेश करतो. प्रेमकथेचा परिचित हात धरून तो स्वप्न, वास्तव, अपेक्षा आणि स्वीकार यांच्यातील नात्याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करतो. प्रेमातली ‘परफेक्ट व्यक्ती’ खरोखर अस्तित्वात असते का? की आपणच आपल्या अपेक्षांचे रंग भरून एखाद्याला परिपूर्ण बनवत असतो? *‘स्वप्नसुंदरी’*चा खरा धागा या प्रश्नात दडलेला आहे.
गोष्ट प्रेमाची; पण प्रश्न ‘परिपूर्णते’चा…
स्वप्नसुंदरीची कथा राघव (भूषण प्रधान) या तरुणाभोवती फिरते. लग्नासाठी मुली पाहण्याचा पारंपरिक प्रवास सुरू असला, तरी राघवच्या मनात आपल्या भावी जोडीदाराची एक ठरावीक प्रतिमा आहे. त्याला केवळ लग्न करायचं नसून, मनात वर्षानुवर्षे जपलेली त्याची ‘स्वप्नसुंदरी’ शोधायची आहे. त्यामुळे स्थळं येतात, मुली भेटतात; मात्र प्रत्येक वेळी वास्तव आणि त्याच्या अपेक्षा यांच्यात अंतर उरतं.
याच प्रवासात त्याच्या आयुष्यात साजिरी (सायली पाटील) येते आणि कथेला वेगळं वळण मिळतं. राघवच्या मनातील आदर्श जोडीदाराची प्रतिमा आणि साजिरीचं वास्तव व्यक्तिमत्त्व यांच्यातील नातं हळूहळू उलगडत जातं. या दोघांच्या नात्यातूनच चित्रपट प्रेम, अपेक्षा, सहवास आणि स्वीकार यांचा अर्थ उलगडण्याचा प्रयत्न इथे होताना दिसतो.
चित्रपटाच्या केंद्रस्थानी आहे नवरीच्या शोधात असलेला तरुण. त्याच्या मनात आपल्या भावी जोडीदाराची एक विशिष्ट प्रतिमा आहे. त्याला फक्त मुलगी शोधायची नाही, तर त्याच्या कल्पनेत वर्षानुवर्षे आकार घेत आलेली ‘स्वप्नसुंदरी’ प्रत्यक्ष आयुष्यात शोधायची आहे…आणि इथेच चित्रपटाला त्याचा संघर्ष मिळतो.
कारण मनात रंगवलेली व्यक्ती आणि प्रत्यक्षात भेटणारा माणूस यांच्यात फरक असणारच. प्रत्येक व्यक्तीसोबत तिचे गुण येतात, तसेच स्वभावातील विसंगती, मर्यादा आणि अपूर्णताही येते. प्रेम म्हणजे त्या व्यक्तीला आपल्या कल्पनेच्या साच्यात बसवणं की तिच्या अपूर्णते सकट स्वीकारणं… चित्रपट या प्रश्नाभोवती आपला भावनिक पट विणतो. कथानक जसजसं पुढे सरकतं, तसतसं ‘स्वप्नसुंदरी’ हे केवळ एखाद्या सुंदर मुलीचं विशेषण राहत नाही. ते मनात तयार झालेल्या आदर्श जोडीदाराच्या कल्पनेचं रूपक बनतं.
प्रेमाच्या पलीकडे चित्रपट काय सांगतो…
‘स्वप्नसुंदरी’ची रंजक बाजू म्हणजे हा चित्रपट केवळ ‘मुलगा-मुलगी भेटतात आणि प्रेमात पडतात’ एवढ्यापुरता स्वतःला मर्यादित ठेवत नाही. आपण अनेकदा माणसावर प्रेम करण्याआधी त्याच्याबद्दलच्या आपल्या अपेक्षांवर प्रेम करतो. नातं सुरू झाल्यानंतर समोरची व्यक्ती त्या अपेक्षांपेक्षा वेगळी निघाली की संघर्ष सुरू होतो. चित्रपटाचा अंतर्गत आशय इथे अधिक व्यापक होतो. परिपूर्ण जोडीदाराच्या शोधापेक्षा अपूर्ण माणसाचा स्वीकार अधिक महत्त्वाचा असतो, हा विचार कथा अधोरेखित करते. त्यामुळे ‘स्वप्नसुंदरी’ ही फक्त रोमँटिक कथा राहत नाही; ती आधुनिक नात्यांमधील ‘ideal partner’च्या कल्पनेवर भाष्य करण्याचा प्रयत्न करते.
अक्षय शिंदेंच्या दिग्दर्शनात साधेपणाला प्राधान्य
लेखन आणि दिग्दर्शनाची जबाबदारी सांभाळणाऱ्या अक्षय शिंदे यांनी विषयाला अतिनाट्यमय करण्यापेक्षा हलक्या-फुलक्या शैलीत मांडण्याचा मार्ग स्वीकारला आहे. प्रेम, विनोद, कौटुंबिक वातावरण आणि भावनिक प्रसंग यांच्या मिश्रणातून कथा पुढे सरकते. याचा फायदा असा की चित्रपट सहजपणे पाहता येतो. मात्र हीच सहजता काही ठिकाणी त्याची मर्यादाही ठरते.
कारण ‘स्वप्न विरुद्ध वास्तव’ आणि ‘परफेक्ट पार्टनरच्या शोधातील भ्रम’ यांसारख्या कल्पनांमध्ये मानसशास्त्रीय पातळीवर खोलवर जाण्याची मोठी क्षमता आहे. चित्रपट त्या दारापर्यंत पोहोचतो; मात्र प्रत्येक वेळी त्या दाराच्या पलीकडे जात नाही. काही प्रसंग अधिक सूचक, काही व्यक्तिरेखा अधिक स्तरित आणि भावनिक संघर्ष आणखी धारदार झाला असता, तर चित्रपटाचा परिणाम अधिक दीर्घकाळ टिकला असता.
स्वप्नसुंदरी’ची कथा राघव (भूषण प्रधान) या तरुणाभोवती फिरते. लग्नासाठी मुली पाहण्याचा पारंपरिक प्रवास सुरू असला, तरी राघवच्या मनात आपल्या भावी जोडीदाराची एक ठराविक आखीव रेखीव प्रतिमा आहे. त्याला केवळ लग्न करायचं नसून, मनात वर्षानुवर्षे जपलेली त्याची ‘स्वप्नसुंदरी’ शोधायची आहे. त्यामुळे स्थळं येतात, मुली भेटतात; मात्र प्रत्येक वेळी वास्तव आणि त्याच्या अपेक्षा यांच्यात अंतर उरतं.
याच प्रवासात त्याच्या आयुष्यात साजिरी (सायली पाटील) येते आणि कथेला वेगळं वळण मिळतं. राघवच्या मनातील आदर्श जोडीदाराची प्रतिमा आणि साजिरीचं वास्तव व्यक्तिमत्त्व यांच्यातील नातं हळूहळू उलगडत जातं. या दोघांच्या नात्यातूनच चित्रपट प्रेम, अपेक्षा, सहवास आणि स्वीकार यांचा अर्थ शोधतो.
चित्रपटाच्या भावनिक विश्वाला विश्वासार्ह करण्याची मोठी जबाबदारी कलाकारांवर आहे. भूषण प्रधान यांनी साकारलेला राघव प्रभावी आहे. त्याच्या अपेक्षा आणि वास्तव स्वीकारताना त्याची होणारी घालमेल त्याने प्रभावीपणे दाखवली आहे. सायली पाटील आपल्या व्यक्तिरेखेत सहजता आणते. तिच्या अभिनयात अनावश्यक नाटकीपणापेक्षा प्रसंगानुरूप बदलणारे भाव अधिक महत्त्वाचे ठरतात.
अशोक शिंदे आणि शिल्पा नवलकर यांसारख्या अनुभवी कलाकारांची उपस्थिती कथेला वजन देते. अशोक शिंदेंचा अभिनयाचा अनुभव त्यांच्या सहज वावरातून जाणवतो… त्यांनी साकारलेला वडील आणि पर्यायाने bestie महत्वाचा aahe. आई आणि मुलामधील कुतरओढ त्यांनी रंजकपद्धतीने व्यक्त केली आहे. शिल्पा नवलकर व्यक्तिरेखेतील भावनिक छटा संयतपणे पकडतात. माधवी जुवेकरने साकारलेली मोलकरीण प्रभावी आहे. थोडक्यात पण माधवी आपला ठसा उमटवते.
इतर कलाकारांची साथ चित्रपटाचं कौटुंबिक विश्व उभं करण्यास मदत करते. विनोदी प्रसंगांमध्ये टायमिंग आणि भावनिक प्रसंगांमध्ये संयम राखण्याचा प्रयत्न कलाकारांकडून दिसतो.
संगीत कथेला भावनिक स्पर्श देतं
रोमँटिक चित्रपटात संगीत हे केवळ विरंगुळ्याचं साधन नसतं; अनेकदा पात्रांच्या न बोललेल्या भावना संगीतच व्यक्त करत असतं. *‘स्वप्नसुंदरी’*मध्येही संगीताचा वापर कथेला भावनिक रंग देण्यासाठी करण्यात आला आहे. अंकुश बोराडकर यांचं संगीत कथानकाच्या मूडशी सुसंगत राहण्याचा प्रयत्न करतं. प्रेम, आकर्षण आणि भावनिक जवळीक यांना संगीताची साथ मिळते. चित्रपटाची गाणी कथेतून पूर्णतः वेगळी वाटण्याऐवजी त्याच भावविश्वाचा विस्तार करण्याचा प्रयत्न करतात.
तांत्रिक बाजू आणि पटकथेची मर्यादा
चित्रपटाची मांडणी मुख्यतः आशय आणि व्यक्तिरेखांभोवती फिरते. त्यामुळे तांत्रिक चमत्कारापेक्षा कथनातील साधेपणाला अधिक जागा मिळते. तरीही पटकथेच्या पातळीवर काही ठिकाणी अधिक घट्ट बांधणीची गरज जाणवते. विशेषतः नायकाच्या मनात असलेल्या ‘स्वप्नसुंदरी’च्या कल्पनेचा प्रवास…आकर्षणापासून अपेक्षेकडे, अपेक्षेपासून भ्रमनिरासाकडे आणि तिथून स्वीकाराकडे…अधिक खोलवर उलगडला असता तर चित्रपटाचा भावनिक आलेख आणखी प्रभावी झाला असता. सगळ्या घटना या उत्तरार्धात घडतात… पूर्वार्धात कथानकाच्या गाभ्यापर्यंत पोहोचण्यापर्यंत खूप वेळ जातो…
काही प्रसंग परिचित वाटतात आणि रोमँटिक-कौटुंबिक चित्रपटांच्या रूढ चौकटीची आठवण करून देतात. त्यामुळे आशयामध्ये असलेला वेगळेपणा प्रत्येक प्रसंगातून तितक्याच ताकदीने समोर येत नाही. पण चित्रपटाचा हेतू भव्य सिनेमॅटिक प्रयोग करण्याचा नाही. साध्या प्रेमकथेतून नात्यांविषयी एक सहज प्रश्न उपस्थित करण्याचा आहे. त्या चौकटीत पाहिल्यास त्याची मांडणी अधिक परिणामकारक वाटते.
‘स्वप्नसुंदरी’ नेमकी कोण?
चित्रपट संपल्यानंतर शीर्षकाचा अर्थ थोडा वेगळा भासू शकतो. ‘स्वप्नसुंदरी’ म्हणजे फक्त सौंदर्याची प्रतिमा आहे का? आपल्या सर्व अपेक्षा पूर्ण करणारी व्यक्ती? की आपल्यासमोर असलेल्या माणसाला त्याच्या गुण-दोषांसकट स्वीकारता येण्याच्या क्षणी आपल्याला सापडणारी व्यक्ती? चित्रपट या प्रश्नाचं उत्तर मोठ्या तत्त्वज्ञानाच्या भाषेत देत नाही. उलट साध्या प्रेमकथेतून तो एक विचार सोडून जातो…नात्यांमध्ये परिपूर्ण माणसं मिळत नाहीत; पण दोन अपूर्ण माणसं एकमेकांना समजून घेतात, तेव्हा कदाचित नातं परिपूर्णतेच्या जवळ जातं.
‘स्वप्नसुंदरी’ हा पारंपरिक रोमँटिक-कौटुंबिक मनोरंजनाच्या चौकटीत राहून नात्यांमधील अपेक्षा आणि वास्तव यांच्यातील अंतर टिपण्याचा प्रयत्न करणारा चित्रपट आहे. त्याची कथा काही ठिकाणी ओळखीच्या वळणांवरून जाते, तर काही भावनिक शक्यता पूर्ण ताकदीने पडद्यावर उतरलेल्या जाणवत नाहीत. मात्र चित्रपटाला स्वतःचा गोडवा आहे. भपकेबाज नसून साधेपणा आहे…
प्रेम म्हणजे आपल्या स्वप्नातली व्यक्ती शोधणं नव्हे; कदाचित समोरच्या व्यक्तीसोबत नवं स्वप्न पाहता येणं…‘स्वप्नसुंदरी’ची खरी गंमत याच विचारात आहे.
अमित भंडारी, चित्रपट समीक्षक
का पाहावा ? विषयातील साधेपणा, अनुभवी कलाकारांची साथ, हलकाफुलका सूर आणि नात्यांविषयीचा सकारात्मक विचार
का टाळावा ? पूर्वार्ध लांबला, पटकथेतील बांधेसूदपणाचा अभाव
थोडक्यात काय ? स्वप्नातली ‘ती’ प्रत्यक्षात भेटल्यावर काय होतं… प्रेमाच्या कल्पनेचा वास्तवदर्शी आरसा
निर्माता : सतीश महादेव गेजगे
कथा, पटकथा आणि दिग्दर्शन: अक्षय जयसिंगराव शिंदे
संगीत दिग्दर्शक : अंकुश बोराडकर
कलाकार : भूषण प्रधान, सायली पाटील, अशोक शिंदे, शिल्पा नवलकर, माधवी जुवेकर
रेटिंग ⭐⭐⭐ (3/5)