US-Iran conflict flares up again : अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष पुन्हा एकदा तीव्र झाला असून, अमेरिकन सैन्याने रविवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळील इराणच्या लारक बेटावर मोठी लष्करी कारवाई केली. अमेरिकन सैन्याने या बेटावरील इराणच्या दोन रॉकेट लॉन्च सिस्टीमवर हल्ला केला. जुलैच्या अखेरीपासून इराणच्या भूभागावर अमेरिकेने केलेला हा पहिलाच ज्ञात थेट हल्ला असल्याचे सांगण्यात येत आहे. जवळपास महिनाभर थेट लष्करी कारवाईत असलेला खंड या हल्ल्यामुळे संपुष्टात आला असून, अमेरिका-इराण संघर्ष पुन्हा भडकण्याची चिन्हे आहेत.
अमेरिकेच्या या हल्ल्यानंतर इराणनेही प्रत्युत्तर दिल्याचा दावा केला आहे. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने सोमवारी जॉर्डनमधील किंग हुसेन आणि अल अझराक येथील अमेरिकन तळांवर बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केल्याचे इराणी माध्यमांनी म्हटले आहे. लारक बेटावर अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून ही कारवाई करण्यात आल्याचे इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सकडून सांगण्यात आले.
रॉयटर्सने अमेरिकन अधिकाऱ्याच्या हवाल्याने दिलेल्या माहितीनुसार, इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सचे सैनिक होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत समुद्री सुरुंग टाकण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या रॉकेटच्या प्रक्षेपणाची तयारी करत असल्याचे अमेरिकन सैन्याच्या निदर्शनास आले होते. त्यानंतर अमेरिकन सैन्याने लारक बेटावरील दोन इराणी लॉन्चर्सना लक्ष्य केले. अमेरिकन अधिकाऱ्याने या कारवाईला दुजोरा देताना इराणी सैन्य होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत समुद्री सुरुंग टाकण्याची तयारी करत असल्यामुळे ही कारवाई करण्यात आल्याचे म्हटले आहे.
विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांसाठी दिल्लीत एल्गार; 5 तारखेला मोठं आंदोलन करणार, अभिजीत दीपकेंची घोषणा
या हल्ल्यामुळे अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाने पुन्हा गंभीर वळण घेतले आहे. 28 फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने संयुक्तपणे इराणवर हल्ले केल्यानंतर हा संघर्ष सुरू झाल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. त्यानंतर इराणने इस्रायलसह अमेरिकेचे लष्करी तळ असलेल्या आखाती देशांवरही हल्ले केले आहेत.
लारक बेटावरील अमेरिकेच्या कारवाईनंतर इराणने तातडीने प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा दिला होता. इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने लारक बेटावर हल्ला झाल्याची पुष्टी करत या हल्ल्यात काही लष्करी जवान आणि नागरिक ठार किंवा जखमी झाल्याचे म्हटले आहे. अमेरिकेच्या या हल्ल्याला योग्य ‘प्रत्युत्तर आणि शिक्षा’ दिली जाईल, असा इशाराही रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने दिल्याचे इराणी सरकारी माध्यमांनी म्हटले आहे.
दरम्यान, अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडचे प्रवक्ते टिम हॉकिन्स यांनी अमेरिकन सैन्याने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील आंतरराष्ट्रीय व्यापारी जहाजांच्या मार्गावर असलेले समुद्री सुरुंग हटवण्याची मोहीम नुकतीच पूर्ण केल्याचे सांगितले. दुसरीकडे, रविवारी झालेल्या अमेरिकन हल्ल्यानंतर लारक बेटाच्या परिसरात मोठे स्फोट ऐकू आल्याचे इराणमधील निमसरकारी माध्यमांनी वृत्त दिले.
विशेष म्हणजे, इराणविरोधात आणखी लष्करी कारवाई करण्याऐवजी तेहरानवर आर्थिक दबाव वाढवण्यावर भर दिला जाईल, असे ट्रम्प प्रशासनाने काही दिवसांपूर्वीच म्हटले होते. कतार, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिराती या आखाती देशांनी केलेल्या आवाहनानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी 1 ऑगस्ट रोजी इराणवरील नवीन हल्ल्यांना स्थगिती देण्याची भूमिका घेतली होती. मात्र, इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत पुन्हा समुद्री सुरुंग टाकण्याचा प्रयत्न केल्यास अमेरिका कारवाई करेल, असा इशारा ट्रम्प यांनी गेल्या आठवड्यात दिला होता.
नेपाळ-चीन सीमेवर महाप्रलय; कस्टम-इमिग्रेशन इमारत ढिगाऱ्याखाली, मुंबईतील 60 पर्यटक बेपत्ता
जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याच्या दृष्टीने होर्मुझची सामुद्रधुनी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. जगातील एकूण तेल वाहतुकीपैकी साधारण 20 टक्के तेल या मार्गातून जाते. मात्र, संघर्ष सुरू झाल्यापासून या मार्गावरील व्यापारी जहाजांची वाहतूक मोठ्या प्रमाणात घटली आहे. ट्रम्प यांनी वारंवार ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली आहे’ असे सांगितले असून, गेल्या आठवड्यात या मार्गातून 24 जहाजांनी प्रवास केल्याचे त्यांनी नमूद केले. मात्र, संघर्षापूर्वी दररोज जवळपास 130 जहाजे या मार्गाचा वापर करत होती. अमेरिकन नौदलाच्या देखरेखीखाली काम करणाऱ्या बहुराष्ट्रीय आघाडीनेही रविवारी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील व्यापारी वाहतूक अजूनही कमी पातळीवर असल्याचे स्पष्ट केले.
या सर्व घडामोडींदरम्यान इराणचे सर्वोच्च नेते मोजतबा खामेनेई यांनी मुस्लिमबहुल देशांना अमेरिका आणि इस्रायलविरोधात एकत्र येण्याचे आवाहन केल्यानंतर अवघ्या काही तासांत अमेरिकेने लारक बेटावर हल्ला केला. मुस्लिम राष्ट्रांसमोरील समस्यांवर एकजूट, मैत्री आणि परस्पर सहकार्य हाच उपाय असल्याचे खामेनेई यांनी म्हटले. मुस्लिमांमध्ये फूट आणि संघर्ष निर्माण करणारी कोणतीही कृती ही प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे इस्लामच्या शत्रूंच्या उद्देशाला मदत करणारी ठरते, असेही त्यांनी सांगितले. आपल्या खऱ्या शत्रूला ओळखा, त्याची योजना समजून घ्या आणि त्याचा मुकाबला करा, असे आवाहनही त्यांनी केले.
लारक बेटावरील अमेरिकेचा हल्ला आणि त्यानंतर जॉर्डनमधील अमेरिकन तळांवर बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांनी हल्ला केल्याचा इराणचा दावा यामुळे पश्चिम आशियातील तणाव पुन्हा वाढला आहे. त्याचवेळी जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील परिस्थितीवरही जगाचे लक्ष लागले आहे.