India sets a new record : भारतीय अंतराळ क्षेत्रासाठी आजचा दिवस ऐतिहासिक ठरला आहे. हैदराबादस्थित खासगी अंतराळ कंपनी स्कायरूट एरोस्पेसने आपल्या महत्त्वाकांक्षी विक्रम-1 रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण करत भारतीय अंतराळ विज्ञानाच्या इतिहासात नवा अध्याय लिहिला आहे. श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रावरून दुपारी 12 वाजून 05 मिनिटांनी विक्रम-1 रॉकेटने यशस्वी झेप घेतली आणि भारतीय भूमीवरून प्रक्षेपित होणारे पहिले खासगी कक्षीय रॉकेट बनण्याचा मान पटकावला.
प्रक्षेपणाच्या क्षणापासूनच देशभरातील अंतराळप्रेमी, शास्त्रज्ञ आणि तंत्रज्ञान क्षेत्राचे लक्ष या मोहिमेकडे लागले होते. रॉकेटची अत्याधुनिक 3डी-प्रिंटेड इंजिने सुरू होताच विक्रम-1 ने नियोजित वेगाने आकाशात झेप घेतली. प्रक्षेपणाच्या सर्व टप्प्यांमध्ये रॉकेटने अपेक्षित कामगिरी करत मिशन यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्याचे स्कायरूट एरोस्पेसने जाहीर केले.
‘मिशन आगमन’ नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या मोहिमेचा उद्देश रॉकेटच्या सर्व प्रणालींची प्रत्यक्ष उड्डाणातील कार्यक्षमता तपासणे हा होता. उड्डाणादरम्यान मिळालेला महत्त्वपूर्ण तांत्रिक डेटा भविष्यातील व्यावसायिक मोहिमा अधिक सक्षम आणि विश्वासार्ह बनवण्यासाठी उपयोगी ठरणार आहे. या यशामुळे स्कायरूट एरोस्पेस आता व्यावसायिक उपग्रह प्रक्षेपण क्षेत्रात आत्मविश्वासाने पाऊल टाकण्यास सज्ज झाली आहे.
धर्मेंद्र प्रधानांसह मोदींनीही राजीनामा द्यावा; आमरण उपोषणाची घोषणा करत अभिजीत दिपके आक्रमक
सुमारे सात मजली इमारतीएवढ्या उंचीचे विक्रम-1 रॉकेट हलक्या पण अत्यंत मजबूत कार्बन कॉम्पोझिट सामग्रीपासून तयार करण्यात आले आहे. कंपनीने स्वतः विकसित केलेली इंजिने, सॉलिड-फ्यूल बूस्टर्स आणि 3डी प्रिंटिंग तंत्रज्ञानाचा वापर या रॉकेटमध्ये करण्यात आला आहे. त्यामुळे उत्पादन खर्च कमी ठेवत उच्च कार्यक्षमता साध्य करण्यात कंपनीला यश आले आहे. हे रॉकेट 350 किलोपर्यंत वजनाचे उपग्रह कमी पृथ्वी कक्षेत प्रक्षेपित करण्याची क्षमता बाळगते.
या मोहिमेद्वारे अनेक तंत्रज्ञान प्रदर्शन पेलोड्सही अवकाशात पाठवण्यात आले. ग्राहा स्पेस, कोस्मोसर्व आणि डी-क्यूब्ड यांच्या तंत्रज्ञानाशी संबंधित उपकरणांसह स्कायरूटचे स्वतःचे ‘स्कोप’ प्लॅटफॉर्म या मोहिमेचा भाग होते. विशेष म्हणजे, विज्ञान आणि कलेचा अनोखा संगम घडवत ‘कॉस्मिक ब्लूम’ ही कलाकृती आणि एक मायक्रो-आर्ट पीस देखील अवकाशात पाठवण्यात आले.
वांगचुक प्रकरण आता थेट… दिल्लीतील घडमोडींवर पवारांनी सांगितला पुढचा प्लॅन
स्कायरूट एरोस्पेसच्या या यशामुळे भारतातील खासगी अंतराळ उद्योगाला मोठी चालना मिळणार आहे. इस्रोच्या मार्गदर्शनाखाली आणि ‘इन-स्पेस’च्या सहकार्याने विकसित झालेल्या या प्रकल्पाने भारतीय खासगी कंपन्यांची क्षमता जगासमोर सिद्ध केली आहे. छोट्या उपग्रहांच्या वाढत्या जागतिक बाजारपेठेत भारताला मजबूत स्थान मिळवून देण्याच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
विक्रम-1 च्या यशस्वी प्रक्षेपणामुळे भारत केवळ अंतराळ संशोधनातच नव्हे, तर खासगी अंतराळ उद्योगातही नवी झेप घेण्यास सज्ज झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. भारतीय अंतराळ इतिहासातील हा क्षण सुवर्णाक्षरांनी लिहिला जाणार असून, देशाच्या अंतराळ स्वप्नांना नवे पंख देणारा ठरणार आहे.