Less influence of El Nino : बंगालच्या उपसागरात निर्माण झालेल्या मजबूत कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे देशभरात मान्सूनने पुन्हा जोर पकडला आहे. गेल्या चार दिवसांपासून अनेक राज्यांमध्ये सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे देशातील पावसाची तूट लक्षणीयरीत्या कमी झाली असून ती 40 टक्क्यांवरून सुमारे 27 टक्क्यांपर्यंत घसरली आहे. भारतीय हवामान विभागाने 10 जुलैपर्यंत मध्य भारत, ओडिशा, झारखंड, छत्तीसगड, महाराष्ट्र, गुजरातसह अनेक राज्यांमध्ये जोरदार ते अतिजोरदार पावसाचा इशारा दिला आहे. जूनच्या अखेरीपर्यंत देशातील अनेक भागांमध्ये मान्सूनची प्रगती संथ होती. त्यामुळे पावसाची तूट वाढत गेली आणि शेतकरी तसेच हवामान तज्ज्ञांमध्ये चिंता निर्माण झाली होती.
काही भागांत खरीप हंगामाच्या पेरण्या खोळंबल्या होत्या. याच काळात एल निनोच्या संभाव्य प्रभावामुळे परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता वर्तवली जात होती. मात्र बंगालच्या उपसागरात तयार झालेल्या कमी दाबाच्या प्रभावामुळे चित्र झपाट्याने बदलू लागले आहे. हवामान विभागाच्या माहितीनुसार उत्तर-पश्चिम बंगालच्या उपसागरातील ही प्रणाली पुढील चार ते पाच दिवस मान्सून सक्रिय ठेवण्यास मदत करणार आहे. याचा परिणाम विशेषतः ओडिशा, झारखंड, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, विदर्भ, कोकण, गुजरात आणि महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये दिसून येत आहे. काही ठिकाणी अतिवृष्टीची शक्यता लक्षात घेऊन रेड अलर्टही जारी करण्यात आला आहे.
या पावसाचा सर्वाधिक फायदा मध्य भारताला झाला आहे. 30 जूनपर्यंत या भागात पावसाची तूट जवळपास 50 टक्के होती. मात्र सलग पावसामुळे ती आता 23 टक्क्यांपर्यंत खाली आली आहे. त्यामुळे खरीप पिकांच्या पेरण्यांना गती मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली असून शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. धरणे आणि जलाशयांमधील पाणीसाठ्यातही वाढ होत असल्याने सिंचन आणि पिण्याच्या पाण्याच्या उपलब्धतेत सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे. तथापि, पूर्व आणि ईशान्य भारतातील परिस्थिती अद्याप पूर्णपणे सुधारलेली नाही.
राज्यभरातील दूध भेसळ रॅकेट उद्ध्वस्त; तुकाराम मुंढेंच्या धडक कारवाईत 13 आरोपी जेरबंद
बिहार, झारखंड आणि पूर्व उत्तर प्रदेशातील अनेक भागांमध्ये अजूनही सुमारे 41 टक्के पावसाची तूट कायम आहे. याचा परिणाम भातासह इतर खरीप पिकांच्या लागवडीवर होत असल्याचे दिसून येत आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, येत्या काही दिवसांत या भागांमध्ये समाधानकारक पाऊस झाल्यास कृषी क्षेत्राला मोठा दिलासा मिळू शकतो. दरम्यान, मान्सून आता वेगाने उत्तर-पश्चिम भारताकडे सरकत आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार 8 जुलैपर्यंत मान्सून संपूर्ण देश व्यापण्याची शक्यता आहे.
दिल्ली, पंजाब, हरियाणा, राजस्थान आणि पश्चिम उत्तर प्रदेशमध्येही पुढील काही दिवसांत मेघगर्जनेसह पावसाच्या सरी वाढण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. त्यामुळे उकाडा आणि दमट वातावरणापासून काहीसा दिलासा मिळू शकतो.सध्या मान्सून सक्रिय झाल्यामुळे एल निनोचा संभाव्य प्रभाव कमी झाल्याचे संकेत मिळत असले तरी संपूर्ण पावसाळी हंगामाबाबत अंतिम निष्कर्ष काढणे अद्याप लवकर ठरेल, असे हवामान विभागाने स्पष्ट केले आहे. बंगालच्या उपसागरात अशाच प्रकारच्या हवामान प्रणाली सातत्याने निर्माण होत राहिल्यास जुलै महिन्यात देशातील बहुतांश भागांमध्ये सामान्य किंवा सरासरीपेक्षा अधिक पाऊस होण्याची शक्यता आहे.
पुढील पाच दिवसांत अनेक राज्यांमध्ये मुसळधार पाऊस, जोरदार वारे आणि काही ठिकाणी वीज पडण्याच्या घटनांचा इशारा देण्यात आला आहे. नागरिकांनी विनाकारण प्रवास टाळावा, नद्या-नाल्यांच्या परिसरात विशेष सावधगिरी बाळगावी आणि स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन हवामान विभागाने केले आहे. सध्याच्या घडामोडींमुळे दुष्काळाची चिंता काही प्रमाणात कमी झाली असली तरी अतिवृष्टी होणाऱ्या भागांमध्ये पूर, भूस्खलन आणि पाणी साचण्याचा धोका कायम असल्याचा इशाराही हवामान विभागाने दिला आहे.