Dhanteras Puja : धनत्रयोदशीच्या वेळी प्रामुख्याने भगवान धन्वंतरी, देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि यमराज यांची पूजा केली जाते. हा सण कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या त्रयोदशी तिथीला साजरा केला जातो. या शुभ दिवशी असे मानले जाते की, समुद्रमंथनाच्या वेळी भगवान धन्वंतरी हातात अमृताचा कलश घेऊन प्रकट झाले होते. त्यांना आयुर्वेद आणि वैद्यकशास्त्राचे देव मानले जाते. धनत्रयोदशीला ‘धनत्रयोदशी’ किंवा ‘धन्वंतरी जयंती’ असेही म्हणतात. या दिवशी भगवान धन्वंतरींची पूजा केल्याने उत्तम आरोग्य आणि निरोगी आयुष्य लाभते, असे सांगितले जाते. देवी लक्ष्मीच्या पूजेने घरात आर्थिक समृद्धी येते, तर भगवान कुबेराच्या पूजेने संपत्ती, ऐश्वर्य आणि आर्थिक स्थैर्य प्राप्त होते. यमराजांच्या नावाने दिवा लावल्याने (दीपदान) अकाली मृत्यूची भीती दूर होते. तसेच, या दिवशी सोने, चांदी, नवीन भांडी किंवा इतर नवीन वस्तू खरेदी केल्याने संपत्तीत तेरा पटीने वाढ होते, अशीही धारणा आहे.
घरी धनत्रयोदशी पूजा कशी करावी?
प्रसिद्ध कथावाचक प्रदीप मिश्रा यांच्या मते, दिवाळी पूजेसाठी शुभ मुहूर्त पाहणे आवश्यक असले, तरी धनत्रयोदशी पूजेसाठी तसे करणे अनिवार्य नाही. जर तुमच्या पूजास्थळाची जमीन पक्की (सिमेंट किंवा फरशीची) असेल, तर ती कापडाने स्वच्छ पुसून घ्या. जर जमीन कच्ची (मातीची) असेल, तर ती शेणाने सारवून घ्या हे विशेषतः पूजा करण्यासाठी निश्चित केलेल्या जागेवर करावे. जागा स्वच्छ केल्यानंतर, पिठाचा वापर करून तिथे ‘चौक’ (पारंपारिक धार्मिक आकृती) काढा. एका चौरंगावर (लाकडी पाटावर) स्वच्छ लाल किंवा पिवळे कापड अंथरून त्यावर देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान धन्वंतरी यांची चित्रे किंवा मूर्ती स्थापित करा. यानंतर, चौकीच्या समोर पाण्याने भरलेला एक कलश ठेवा आणि त्यावर गहू किंवा तांदळाने भरलेले एक पात्र ठेवा. आता एका ताटलीवर रोलीने (कुंकवाने) स्वस्तिक काढा आणि त्यावर एक चांदीचे नाणे ठेवा.
जर तुमच्याकडे चांदीचे नाणे नसेल, तर तुम्ही एक रुपयाचे नाणे वापरू शकता. तसेच, ताटलीवर मौली (पवित्र लाल धागा), हळद आणि सुपारी ठेवा. तुपाचे सात दिवे प्रज्वलित करा. प्रत्येक दिव्यात लांब वात असावी. पिठापासून बनवलेले दिवे वापरणे शुभ मानले जाते. पहिला दिवा देवी लक्ष्मीच्या डाव्या बाजूला ठेवा. पूजेच्या साहित्यामध्ये अक्षता (अखंड तांदूळ), मिठाई, सुपारी, विड्याची पाने, कमळ गट्टा, धूप, तुपाचे दिवे, गूळ, कमळाचे फूल, मेहंदी आणि वस्त्रे इत्यादी गोष्टी देवतांना अर्पण करा. हातात कमळ गट्टा, रोली, नाणे, अक्षता आणि फुले घेऊन देवी लक्ष्मी, भगवान कुबेर आणि भगवान गणेश यांचे ध्यान करा आणि आपल्या मनातील इच्छा व्यक्त करा. त्यानंतर, ताटलीत लावलेल्या दिव्यांनी देवी लक्ष्मीची आरती करा.
आरती पूर्ण झाल्यावर, लगेच स्वतः आरती घेऊ नका (म्हणजेच ज्योतीवरून हात फिरवू नका); त्याऐवजी, दोन्ही हात देवी लक्ष्मी आणि भगवान कुबेरांच्या दिशेने पसरवून धन-संपत्तीत वाढ होण्यासाठी प्रार्थना करा. देवी लक्ष्मीकडे अशी प्रार्थना करा की, भगवान नारायण, भगवान कुबेर आणि भगवान गणेश तुमच्या घरी पधारोत. शेवटी, स्वतः आरती घ्या आणि कुटुंबातील इतर सदस्यांनाही ती द्या.
धनत्रयोदशी पूजेचे मंत्र:
धनत्रयोदशीच्या दिवशी पूजेदरम्यान भगवान कुबेर आणि देवी लक्ष्मीच्या मंत्रांचा किमान 108 वेळा जप करणे शुभ मानले जाते.
• भगवान कुबेरांसाठी मंत्र: *ॐ श्रीं कुबेराय नमः* किंवा *ॐ कुबेराय नमः*
• देवी लक्ष्मीसाठी मंत्र: *ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः*
धनतेरस पूजेसाठी शुभ मुहूर्त:
धनतेरसच्या दिवशी खरेदीसाठी शुभ वेळ सकाळी 11.06 वाजता सुरू होईल आणि 7 नोव्हेंबर रोजी सकाळी 10:46 वाजेपर्यंत असेल. याव्यतिरिक्त, दुपारी 12.05 ते दुपारी 01.27 या वेळेत ‘शुभ चौघडिया’ (शुभ काळ) असेल. तसेच, दुपारी 04:11 ते संध्याकाळी 05:33 पर्यंतचा काळही खरेदीसाठी अत्यंत उत्तम मानला जातो.
डिस्क्लेमर :
या लेखात दिलेली माहिती पूर्णपणे सत्य किंवा अचूक आहे, असा आमचा दावा नाही. अधिक सविस्तर माहितीसाठी कृपया संबंधित क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.