Francis Halzen Nobel Prize 2026: बेल्जियन-अमेरिकन शास्त्रज्ञ फ्रान्सिस हाल्झेन (Francis Halzen) यांना 2026 चा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार (Nobel Prize in Physics 2026) जाहीर झाला आहे. आइसक्युब न्यूट्रिनो ऑब्झर्व्हेटरी (IceCube Neutrino Observatory) मध्ये दिलेल्या महत्त्वपूर्ण योगदानासाठी आणि अंतराळातून येणाऱ्या उच्च-ऊर्जेच्या न्यूट्रिनोचा शोध घेण्यासाठी केलेल्या कामाबद्दल त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला आहे.
रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस (Royal Swedish Academy of Sciences) कडून भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार दिला जातो. या पुरस्काराची रक्कम 1.2 कोटी स्वीडिश क्रोनर आहे. म्हणजेच सुमारे 12 लाख अमेरिकी डॉलर इतकी आहे. एकापेक्षा जास्त विजेते असल्यास ही रक्कम त्यांच्यात विभागली जाते.
फ्रान्सिस हाल्झेन हे कणभौतिकशास्त्रज्ञ (Particle Physicist) आहेत. आइसक्युब प्रकल्पाच्या माध्यमातून अंटार्क्टिकामधील दक्षिण ध्रुवाजवळ बर्फाखाली मोठ्या प्रमाणात प्रकाशसंवेदक बसवण्यात आले आहेत. या यंत्रणेच्या मदतीने अंतराळातून पृथ्वीवर येणाऱ्या न्यूट्रिनोचा शोध घेतला जातो.
आम्ही तुम्हाला सलाम करतो, कॅप्टन! ‘एअरलिफ्ट’चे दिग्दर्शक राजा कृष्ण मेनन यांच्या मच्छार यांचं कौतुक!
न्यूट्रिनो हे अतिशय सूक्ष्म आणि जवळपास द्रव्यमानरहित कण आहेत. ते पदार्थातून सहजपणे आरपार जाऊ शकतात. त्यामुळे सामान्य दुर्बिणींमधून दिसत नसलेल्या अंतराळातील दूरच्या आणि शक्तिशाली घटनांचा अभ्यास करण्यासाठी न्यूट्रिनो महत्त्वाचे ठरतात.
नोबेल समितीच्या मते, हाल्झेन यांच्या कामामुळे विश्वाचा अभ्यास करण्यासाठी शास्त्रज्ञांना एक नवा मार्ग मिळाला आहे. त्यांच्या संशोधनामुळे अंतराळातील अत्यंत शक्तिशाली घटनांबाबत अधिक माहिती मिळवणे शक्य झाले आहे. यामुळे न्यूट्रिनो खगोलशास्त्राला (Neutrino Astronomy) मोठी चालना मिळाली आहे.
…त्यांच्या डोक्यावर परिणाम झाल्यासारखं वाटतंय, विक्रम पाचपुतेंची रोहित पवारांवर बोचरी टीका
नोबेल पुरस्कारांची (Nobel Prizes) सुरुवात स्वीडिश शास्त्रज्ञ आणि उद्योजक अल्फ्रेड नोबेल (Alfred Nobel) यांच्या इच्छेनुसार 1901 मध्ये झाली. विज्ञान, साहित्य आणि शांततेसह विविध क्षेत्रांतील उल्लेखनीय कामासाठी हे पुरस्कार दिले जातात. भौतिकशास्त्रातील नोबेल (Physics Nobel) हा या क्षेत्रातील सर्वात प्रतिष्ठेच्या पुरस्कारांपैकी एक मानला जातो.
गेल्या वर्षी भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार जॉन क्लार्क, मिशेल डेव्होरेट आणि जॉन मार्टिनिस यांना देण्यात आला होता. क्वांटम भौतिकशास्त्राशी (Quantum Physics) संबंधित महत्त्वपूर्ण प्रयोगांसाठी त्यांचा गौरव करण्यात आला होता.
इंडिया आघाडीच्या मोर्चावर फडणवीसांचा पलटवार; ‘विरोधकांना संविधानिक संस्था डिस्क्रेडिट करायच्या आहेत’
यंदाच्या नोबेल पुरस्कारांमध्ये भौतिकशास्त्राचा पुरस्कार जाहीर होणारा दुसरा पुरस्कार आहे. सोमवारी वैद्यकशास्त्रातील पुरस्काराची घोषणा झाली असून, बुधवारी रसायनशास्त्रातील पुरस्कार जाहीर केला जाणार आहे.
नोबेल पुरस्कार 10 डिसेंबर रोजी स्टॉकहोममध्ये होणाऱ्या कार्यक्रमात प्रदान केले जातील. स्वीडनचे राजा कार्ल सोळावे गुस्ताफ (King Carl XVI Gustaf) विजेत्यांना पदके आणि पुरस्कार प्रदान करतील. त्यानंतर स्टॉकहोम सिटी हॉलमध्ये विशेष मेजवानीचे आयोजन केले जाते.