What is the current situation of the country’s GDP? : देशाच्या अर्थव्यवस्थेची ताकद मोजण्यासाठी वापरला जाणारा एक प्रमुख आर्थिक निर्देशक म्हणजे GDP, किंवा Gross Domestic Product. GDP म्हणजे काही ठराविक कालावधीत देशात तयार झालेल्या सर्व वस्तू आणि सेवा यांची एकूण किंमत, जी अर्थव्यवस्थेची एकूण उत्पादकता आणि वाढ स्पष्ट करते. देशाचा GDP मोठा असल्यास अर्थव्यवस्था सुदृढ आणि गतिमान असल्याचे संकेत मिळतात, तर कमी वाढ किंवा मंदीचा दर दिसल्यास आर्थिक संकटाची चेतावणी असू शकते.
सध्या देशाच्या जीडीपीची काय परिस्थिती आहे?
ताज्या सरकारी आणि आर्थिक संस्थांच्या आकडेवारीनुसार, भारताची अर्थव्यवस्था सध्या जोरात वाढत आहे. आर्थिक वर्ष 2024-25 मध्ये भारताची वास्तविक GDP वाढ 6.5 टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. याचा अर्थ असा की देशाच्या वस्तू आणि सेवा उत्पादनात मागील वर्षांच्या तुलनेत वाढ झाली आहे. त्याचबरोबर चालू किमतींवर आधारित GDP म्हणजे Nominal GDP देखील वाढला आहे, जे सरकारी आकडेवारीनुसार 331 लाख कोटींपेक्षा जास्त आकारात आहे. आगामी आर्थिक वर्ष 2025-26 साठीही अर्थव्यवस्थेचा वेग सुधारण्याची अपेक्षा आहे. पहिल्या अग्रिम अंदाजानुसार भारताची GDP वाढ 7.4 टक्क्यांपर्यंत जाण्याचा अंदाज आहे. जी मागील वर्षापेक्षा मजबूत वाढ दर्शवते आणि देशाला जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक बनवण्यास मदत करते.
या वाढीमागे काही प्रमुख घटक आहेत, घरगुती खर्चाची मागणी, गुंतवणूक वाढ, सरकारी व खाजगी क्षेत्रातील उत्पादन आणि सेवा विस्तार यांचा सकारात्मक वाटा आहे. तसेच आर्थिक आकडेवारीमधून दिसते की सेवा क्षेत्र आणि उत्पादन क्षेत्र सारख्या मुख्य क्षेत्रांनी GDP वाढीस चालना दिली आहे. एकीकडे जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, व्यापार संघर्ष आणि चलनवाढ यांसारख्या आव्हानाचे पारडे आहे, तरीही RBI आणि IMF सारख्या जागतिक आर्थिक संस्थांच्या अंदाजानुसार भारत 2025-26 मध्ये जगातील सर्वात जलद वाढणाऱ्या प्रमुख अर्थव्यवस्थांपैकी एक राहण्याची शक्यता आहे. IMF ने अलीकडेच भारताचा या आर्थिक वर्षात वेग वाढतोय असा अंदाजही दिला आहे.
फायनान्स बिल म्हणजे काय? अर्थसंकल्पातील घोषणांना कायदेशीर रूप देणारा कणा
तसेच या आकडेवारीनुसार भारताची अर्थव्यवस्था जागतिक स्तरावर चौथ्या क्रमांकावर येण्याच्या कडे वाढताना दिसत आहे, आणि काही तज्ज्ञांचे मत आहे की पुढील दशकात भारत अर्थव्यवस्थेच्या मानाने इतर मोठ्या देशांना मागे टाकू शकेल. सरकार आता या वाढीच्या प्रवाहाला कायम ठेवण्यासाठी फिशकल डिफिसिट कमी करणे, पायाभूत सुविधा सुधारणा, परकीय गुंतवणूक आकर्षित करणे आणि रोजगार निर्मिती वाढवण्याचे उपक्रम यांसारख्या धोरणांवर भर देत आहे. Reuters नोकरदारांच्या मतानुसार, आगामी बजेटमध्ये आर्थिक शिस्त कायम ठेवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे, ज्यात GDP आणि कर्ज-to-GDP यांदरम्यान संतुलन राखणे हे मुख्य उद्दिष्ट असेल.
एकंदरीत पाहता, GDP आकडे आता देशाच्या आर्थिक स्थितीचा एक सकारात्मक संदेश देतात, वाढ दर स्थिर आहे, उत्पादन आणि सेवा विस्तार चालू आहे आणि भारतीय अर्थव्यवस्था जागतिक स्तरावर महत्त्वाचे स्थान मिळवत आहे. परंतु तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की वृद्धी दर अधिक दीर्घकाळ टिकवण्यासाठी धोरण स्थिरता, निर्यात वाढ आणि रोजगार संधी सुधारण्यावर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. आज GDP म्हणजे केवळ एक आकडा नाही, तर देशाच्या आर्थिक आरोग्याचा द्योतक आहे. सध्या भारताची GDP वाढला असून आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये ती मजबूत स्वरूपात राहण्याची अपेक्षा आहे, त्यामुळे देशाची अर्थव्यवस्था जागतिक स्तरावर एक महत्त्वाचा खेळाडू बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.