Economic calculations in the India-Pakistan conflict : आयसीसी मेन्स टी-20 वर्ल्ड कपमधील सर्वात मोठी आणि बहुचर्चित लढत 15 फेब्रुवारी रोजी कोलंबो येथील आर. प्रेमदासा स्टेडियम येथे रंगणार आहे. काही दिवसांपूर्वीपर्यंत ज्याची कुणालाही कल्पना नव्हती, तो भारत-पाकिस्तान सामना आता निश्चित झाला आहे. विशेष म्हणजे, सुरुवातीला पाकिस्तानने या सामन्यावर बहिष्कार टाकला होता. मात्र पाकिस्तान, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद (ICC) आणि बांग्लादेश क्रिकेट बोर्ड यांच्यात झालेल्या चर्चेनंतर पाकिस्तानने हा सामना खेळण्यास अखेर संमती दिली.
या संपूर्ण घडामोडींनंतर केवळ क्रीडारसिकांमध्येच नव्हे, तर या सामन्याच्या आर्थिक बाजूमध्येही मोठी उलथापालथ दिसून आली आहे. कोलंबोकडे जाणाऱ्या विमानांच्या तिकिटांचे दर दुप्पट झाले आहेत. हॉटेल्सचे दरही उच्चांकावर पोहोचले आहेत. पण आता समोर आलेली आणखी एक बातमी अधिकच धक्कादायक आहे. मागील टी-20 वर्ल्ड कपमध्ये भारत-पाकिस्तान सामन्यादरम्यान जाहिरातींच्या दरात तब्बल 75 टक्क्यांची वाढ झाली होती. यंदा तर 10 सेकंदांच्या जाहिरातीची किंमत थेट 70 लाख रुपयांवर पोहोचली आहे. यामुळे जागतिक जाहिरात विश्वात खळबळ उडाली आहे.
जाहिरात दरात 75 टक्क्यांची उसळी
रविवारी होणाऱ्या या सामन्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रसारकांनी जाहिरात दरात मोठी वाढ केली आहे. 10 सेकंदांच्या स्लॉटसाठी जवळपास 70 लाख रुपये आकारले जात आहेत. 2024 च्या स्पर्धेदरम्यान याच सामन्यासाठी ही कमाल किंमत सुमारे 40 लाख रुपये होती. म्हणजेच अवघ्या दोन वर्षांत या सामन्याच्या जाहिरात दरात सुमारे 75 टक्क्यांची वाढ झाली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, भारत-पाकिस्तान सामना हा केवळ क्रिकेटचा सामना नसून तो प्रेक्षकांच्या भावनांशी जोडलेला एक मोठा उत्सव असतो. त्यामुळे त्याचे आकर्षण अजूनही अबाधित आहे. खेळातील रोमांच आणि प्रचंड प्रेक्षकसंख्या यांचा संगम या सामन्यात पाहायला मिळतो.
आयपीएल आणि सुपर बाउलशी तुलना
तुलनेसाठी पाहिल्यास, इंडियन प्रीमियर लीग दरम्यान 10 सेकंदांच्या जाहिरातीचा दर साधारण 20 लाख रुपयांपर्यंत जातो. तर जागतिक पातळीवर प्रसिद्ध असलेल्या सुपर बाउल मध्ये 10 सेकंदांच्या जाहिरातीची किंमत 2.2 ते 2.8 कोटी रुपयांदरम्यान असते. तरीही क्रिकेट विश्वात भारत-पाकिस्तान सामन्याच्या जाहिरात दराला तोड नाही. मीडिया खरेदीदारांच्या मते, स्पर्धेतील सर्वाधिक प्रेक्षकसंख्या आणि जाहिरात तीव्रता नियमितपणे आकर्षित करणारा हा एकमेव सामना आहे.
लेट्सअप मराठीचं वृत्त सत्यचं; भाजपा प्रवक्त्याची दिवाळखोरी, नेटकऱ्यांनी धू-धू धुतला
सामना रद्द झाला असता तर?
जर हा सामना झाला नसता, तर 2026 टी-20 विश्वचषकाचे मीडिया हक्क धारक असलेल्या जिओस्टार ला मोठा आर्थिक फटका बसला असता. उद्योगातील अंदाजानुसार, एकूण अपेक्षित 2000 कोटी रुपयांच्या जाहिरात महसुलापैकी जवळपास 20 टक्के हिस्सा गमवावा लागला असता. तसेच, 2024 च्या स्पर्धेदरम्यान डिझ्नी स्टार ने अंदाजे 1,200 कोटी रुपयांचा जाहिरात महसूल मिळवला होता.
मर्यादित जाहिरात स्लॉट
मागणी प्रचंड वाढली असली तरी उपलब्ध जाहिरात स्लॉट मर्यादित आहेत. रेडिफ्यूजनचे एमडी संदीप गोयल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, क्रिकेटमधील बहुतांश जाहिराती पॅकेज स्वरूपात विकल्या जातात. भारत-पाकिस्तान सामन्यासाठी केवळ 20 ते 30 टक्के स्लॉट राखीव ठेवले जातात. त्यामुळे ब्रँड्सना प्रीमियम दराने प्रवेश मिळतो, मात्र उपलब्धता कमी असते. 2024 मध्ये भारत-पाकिस्तान सामन्याने केवळ भारतात सर्व प्लॅटफॉर्मवर मिळून 25.6 कोटी तासांचा व्ह्यूइंग टाइम नोंदवला होता. डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर ओटीटी आणि स्ट्रीमिंग सेवांवर एकाच वेळी पाहणाऱ्यांची कमाल संख्या सुमारे 53 दशलक्षांपर्यंत पोहोचली होती.
पुढे काय?
यंदाचा सामना आता कॅलेंडरमध्ये ठामपणे नोंदला गेला आहे. सध्याच्या भूराजकीय परिस्थितीमुळे या सामन्याविषयीची उत्सुकता आणखी वाढली आहे. त्यामुळे यापूर्वीइतकीच किंवा त्याहून अधिक प्रेक्षकसंख्या मिळण्याची अपेक्षा आहे. अंतिम सामना अहमदाबाद येथे होणार असून, पाकिस्तानशी संबंधित कोणताही उपांत्य किंवा अंतिम सामना कोलंबो येथे आयोजित केला जाईल. स्पर्धेत पुढे भारत–पाकिस्तान यांच्यात दुसरा सामना झाल्यास जाहिरात दर आणखी वाढण्याची आणि महसूल अंदाज अधिक बळकट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.