Quitting a 35 lakh job to start a business : मुंबईसारख्या महानगरात मोठ्या पगाराची नोकरी, प्रतिष्ठित कंपनी आणि उज्ज्वल करिअर असतानाही अनेकांना तणावपूर्ण जीवनशैलीचा सामना करावा लागतो. अशीच कहाणी आहे 31 वर्षीय डिजिटल मार्केटिंग तज्ज्ञ प्राजक्ता देशमुख यांची. बाइटडान्स, इनमोबी आणि ॲमेझॉनसारख्या जागतिक कंपन्यांमध्ये काम केलेल्या प्राजक्ता यांनी वार्षिक 30 ते 35 लाख रुपयांच्या पगाराची नोकरी सोडून नाशिकमध्ये नवीन आयुष्याची सुरुवात केली. आज त्या स्वतःचा व्यवसाय चालवत आहेत आणि कमी उत्पन्न असूनही अधिक बचत, चांगले आरोग्य आणि मानसिक समाधान मिळवत आहेत.
अभियांत्रिकीपासून डिजिटल मार्केटिंगपर्यंतचा प्रवास
पुण्यातून संगणक अभियांत्रिकीचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर प्राजक्ता यांनी पारंपरिक सॉफ्टवेअर क्षेत्रात करिअर करण्याऐवजी डिजिटल मार्केटिंगची वाट निवडली. महाविद्यालयीन काळात त्यांनी खाद्यपदार्थांवर आधारित सोशल मीडियावरील एक समुदाय तयार केला होता. त्यातून मिळालेल्या अनुभवाच्या जोरावर त्यांनी एका नामांकित डिजिटल मार्केटिंग संस्थेत नोकरी मिळवली. काही वर्षांतच त्यांनी कनिष्ठ पदापासून संघ व्यवस्थापनापर्यंत मजल मारली. त्यानंतर त्यांनी बाइटडान्समध्ये प्रवेश केला. भारतात बाइटडान्सच्या सेवा बंद झाल्यानंतर त्यांना नोकरी गमवावी लागली. पुढे त्यांनी इनमोबीमध्ये काम केले आणि नंतर ॲमेझॉनच्या जाहिरात विभागात महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळली.
मुंबईतील धावपळीचे जीवन
ॲमेझॉनमधील काम आवडत असले तरी मुंबईतील जीवनशैली प्राजक्ता यांच्यासाठी दिवसेंदिवस अधिक थकवणारी ठरत होती. त्यांचे आई-वडील औरंगाबादमध्ये राहत होते, तर पती नाशिकमध्ये होते. कंपनीच्या संमिश्र कार्यपद्धतीमुळे त्यांना वारंवार मुंबई-नाशिक प्रवास करावा लागत असे. सुरुवातीला आठवड्यात दोन दिवस कार्यालयात उपस्थिती बंधनकारक होती. नंतर ती तीन दिवस आणि अखेरीस पाच दिवसांपर्यंत वाढली. रविवारी संध्याकाळी मुंबईला जाऊन आठवडाभर काम करून पुन्हा घरी परतण्याची वेळ त्यांच्यावर येत होती.
चर्चेसाठी तयार पण त्यांनी राजकीय तमाशा निवडला; राजीनाम्याच्या मागणीवर धर्मेंद्र प्रधान स्पष्टच बोलले
लग्नानंतर कुटुंबीय जबाबदाऱ्या वाढल्या आणि हा सततचा प्रवास मानसिक व शारीरिकदृष्ट्या त्रासदायक ठरू लागला. सण, समारंभ आणि कौटुंबिक कार्यक्रमांसाठी वारंवार रजा घ्यावी लागत होती. त्यामुळे कुटुंबासोबत वेळ घालवणे आणि भविष्यातील प्रवासासाठी रजा राखून ठेवणे यामध्ये निवड करावी लागत होती.
दरमहा 65 हजार रुपयांच्या भाड्याचा प्रश्न
प्रवासाचा त्रास कमी करण्यासाठी प्राजक्ता आणि त्यांच्या पतीने कार्यालयाजवळ एक छोटा फ्लॅट भाड्याने घेतला होता. त्या घराचे मासिक भाडे सुमारे 65 हजार रुपये होते. उत्पन्न चांगले असले तरी खर्च आणि बचतीचा हिशोब करताना या खर्चाचे औचित्य त्यांना पटेनासे झाले. त्यावेळी प्राजक्ता यांचा वार्षिक पगार 30 ते 35 लाख रुपये होता, तर त्यांच्या पतीचेही जवळपास तेवढेच उत्पन्न होते. दोघांचे मिळून वार्षिक उत्पन्न सुमारे 60 ते 65 लाख रुपये होते. भविष्यात मुलं झाल्यानंतर मोठ्या घराची गरज भासेल आणि त्यासाठी मुंबईतील खर्च आणखी वाढेल, याची जाणीव त्यांना झाली. मित्र-मैत्रिणींच्या अनुभवांमधूनही महानगरातील वाढत्या खर्चाचे वास्तव त्यांच्या लक्षात आले.
कमी उत्पन्न, पण जास्त बचत
अखेरीस त्यांनी नाशिकला स्थलांतर करण्याचा निर्णय घेतला. या निर्णयामुळे त्यांच्या एकूण उत्पन्नात घट झाली. सध्या त्या आणि त्यांचे पती मिळून सुमारे 40 लाख रुपये वार्षिक कमावतात. मात्र उत्पन्न कमी झाले असले तरी आर्थिक स्थिती अधिक मजबूत झाल्याचे त्या सांगतात. कुटुंबासोबत राहत असल्यामुळे घरभाड्याचा मोठा खर्च वाचला. किराणा, घरखर्च आणि इतर खर्चात सहभाग असला तरी मुंबईच्या तुलनेत एकूण खर्च निम्म्याहून कमी झाला. यामुळे उत्पन्न कमी असूनही बचत वाढली. मुंबईत असताना गुंतवणुकीकडे फारसे लक्ष देता येत नव्हते. सार्वजनिक भविष्यनिर्वाह निधी, अधूनमधून प्रवास आणि सोन्यातील गुंतवणूक एवढ्यावरच भर होता. नाशिकमध्ये आल्यानंतर त्यांनी नियमित गुंतवणूक योजना सुरू केल्या, मासिक गुंतवणूक योजना स्वीकारल्या, आर्थिक साक्षरतेसाठी अभ्यासक्रम केले आणि दीर्घकालीन आर्थिक नियोजनाला सुरुवात केली.
आरोग्य आणि मानसिक स्वास्थ्यात मोठा बदल
प्राजक्ता यांना पीसीओएसची समस्या आहे. मुंबईतील धावपळ, प्रवास आणि कार्यालयीन तणावामुळे आरोग्याकडे लक्ष देणे कठीण जात होते. नाशिकमध्ये आल्यानंतर त्यांनी नियमित व्यायाम, क्रीडा आणि आरोग्यदायी जीवनशैली स्वीकारली. त्या नियमितपणे व्यायामशाळेत जातात, पिकलबॉल खेळतात आणि झोप तसेच फिटनेसकडे विशेष लक्ष देतात. त्यांच्या मते, कामाचा तणावही मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे. ॲमेझॉनमध्ये काम करताना ग्राहकांच्या अपेक्षा, कामगिरीचे मूल्यमापन, पदोन्नती, संघटनात्मक बदल आणि कर्मचारी कपातीची भीती यामुळे सतत मानसिक दबाव जाणवत असे. पदोन्नतीसाठी प्रयत्न करूनही ती वारंवार पुढे ढकलली जात होती. या तणावामुळे काही वेळा त्या इतक्या अस्वस्थ होत की कार्यालयातील स्वच्छतागृहात जाऊन रडत बसाव्या लागत असल्याचे त्यांनी सांगितले.
सुरक्षा यंत्रणांना चकवा देत PM मोदींच्या घरापर्यंत राहुल गांधी कसे पोहचले? वाचा आंदोलनाचा सिक्रेट प्लॅन
स्वतःचा व्यवसाय आणि नव्या आयुष्याची सुरुवात
प्राजक्ता यांनी नोकरी सोडताना कोणताही सविस्तर आराखडा तयार केलेला नव्हता. प्रत्यक्षात त्यांनी अपेक्षेपेक्षा जवळपास एक वर्ष आधीच राजीनामा दिला. काही काळ विश्रांती घेतल्यानंतर त्यांनी एका व्यावसायिक सहकाऱ्यासोबत डिजिटल मार्केटिंग क्षेत्रातील स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला. काही महिन्यांतच त्यांना पहिले ग्राहक मिळाले आणि गेल्या आठ महिन्यांपासून हा व्यवसाय यशस्वीपणे सुरू आहे. या बदलामुळे त्यांना कुटुंबासाठी अधिक वेळ देता आला. लग्नानंतर प्रथमच त्यांनी आई-वडिलांसोबत दीर्घ काळ घालवला, कौटुंबिक कार्यक्रमांमध्ये मुक्तपणे सहभागी झाल्या आणि सासरच्या नव्या घराच्या बांधकामातही लक्ष घालू शकल्या.
कमी कमाई म्हणजे कमी आयुष्य नाही
प्राजक्ता देशमुख यांच्या मते, मोठा मासिक पगार गमावण्याची भीती अनेकांना बदल करण्यापासून रोखते. मात्र आर्थिक उद्दिष्टे स्पष्ट असतील तर वेगळे निर्णय घेणे शक्य होते. त्यांच्या शब्दांत, संधी नेहमी मिळत राहतात. लोकांना सर्वात जास्त भीती असते ती नियमित पगार बंद होण्याची. पण आर्थिक नियोजन स्पष्ट असेल, तर आयुष्यात वेगळे मार्ग निवडता येतात. मुंबई सोडून नाशिकमध्ये स्थायिक झाल्यानंतर प्राजक्ता यांना एक महत्त्वाचा धडा मिळाला, अधिक पैसे कमावणे आणि अधिक समाधानाने जगणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. कधी कधी कमी उत्पन्नातही अधिक आनंद, जास्त बचत आणि उत्तम जीवनमान मिळू शकते.