Kerala Assembly Election Pinarayi Vijayan’s defeat marks end of an era only one Left government in country has collapsed : केरळमध्ये एलडीएफ (LDF) ला सलग तिसऱ्यांदा सत्ता स्थापनेचं स्वप्न भंगलं आहे. यूडीएफ (UDF) च्या जोरदार लाटेमुळे एलडीएफचे मजबूत बालेकिल्ले कोसळले. देशातील एकमेव कम्युनिस्ट सरकार आता सत्तेबाहेर जाण्याच्या स्थितीत दिसत आहे. यासोबतच पिनराई विजयन यांचा जवळपास दशकभराचा राजकीय प्रभाव संपला आहे.
मुख्यमंत्री स्टॅलिन यांनाच मतदारांनी घरे बसविले ! व्ही. एस. बाबू यांना ‘विजय’ कसा पावला ?
एलडीएफकडून वारंवार सरकारविरोधात कोणतीही नाराजी (anti-incumbency) नसल्याचा दावा केला जात असला, तरी निवडणुकीच्या निकालांनी वेगळीच कहाणी सांगितली आहे. पक्षातील अंतर्गत मतभेद असूनही सीपीएम (CPM) ला सत्तेत राहण्याचा आत्मविश्वास होता. मात्र मतमोजणीच्या सुरुवातीच्या कलांनी संपूर्ण चित्र बदलून टाकले.
कमकुवत होत चाललेले बालेकिल्ले
यूडीएफचा हा निर्णायक विजय केरळच्या राजकारणात मोठा टप्पा मानला जात आहे. यामुळे पिनराई विजयन यांच्या वर्चस्वाचा काळ संपल्याचे संकेत मिळत आहेत. गेल्या दशकभरात ते सरकार आणि पक्ष या दोन्हींचे प्रमुख चेहरे होते. राज्यभर प्रचारात त्यांची प्रतिमा ठळकपणे दिसत होती. या पराभवामुळे पक्षातील त्यांची पकड कमकुवत होण्याची शक्यता आहे.
मराठीचा डंका जगभर! न्यूयॉर्कमध्ये ‘गुजरात-महाराष्ट्र दिन 2026’ दिमाखात साजरा
पिनराई विजयन त्यांच्या वादग्रस्त विधानांमुळे अनेकदा चर्चेत राहिले. त्यांच्या काही वक्तव्यांवर टीका झाली, जी कठोर किंवा इतरांना कमी लेखणारी मानली गेली. त्यामुळे त्यांची प्रतिमा एका ‘कडक’ किंवा ‘हुकूमशाही’ शैलीच्या नेत्याची बनली. त्यांनी आपल्या कार्यकाळात पक्षातील विरोध मोठ्या प्रमाणात नियंत्रित ठेवला होता, मात्र आता जनतेचा कल बदललेला दिसत आहे.
विरोधी पक्षनेतेपदाचा प्रश्न
आता विरोधी पक्षनेतेपद कोण भूषवणार याबाबत अनिश्चितता आहे. पिनराई विजयन स्वतः ही भूमिका स्वीकारतील की नाही, हे अद्याप स्पष्ट नाही. जर त्यांनी ही जबाबदारी घेतली नाही, तर सीपीएमचे वरिष्ठ नेते के. एन. बालगोपाल हे प्रमुख दावेदार मानले जात आहेत. तसेच मंत्री पी. ए. मोहम्मद रियास यांचे नावही पुढे येत आहे, विशेषतः तरुण नेतृत्वाला प्राधान्य दिल्यास. हा निर्णय पक्षातील अंतर्गत समीकरणे आणि गटांच्या प्रभावावर अवलंबून असेल.
पिनराई विजयन यांची राजकीय वाटचाल
पिनराई विजयन यांनी 1964 मध्ये सीपीएमच्या स्थापनेपासून पक्षात प्रवेश केला. 1970 मध्ये वयाच्या अवघ्या 26व्या वर्षी ते कूथुपरंबा मतदारसंघातून केरळ विधानसभेत पोहोचले. 1990 च्या दशकात ते ज्येष्ठ नेते वी. एस. अच्युतानंदन यांचे निकटवर्तीय मानले जात होते. त्याचवेळी पक्षात ई. एम. एस. नंबूदरीपाद आणि ई. के. नयनार यांच्या नेतृत्वाखाली दुसरा प्रभावी गट होता.पक्षात पिढीगत बदलाची मागणी वाढत गेल्याने अंतर्गत सत्तासंघर्ष तीव्र झाला. 1998 मध्ये चदयन गोविंदन यांच्या निधनानंतर अच्युतानंदन यांनी पिनराई विजयन यांना राज्य सचिव करण्यास पाठिंबा दिला. मात्र लवकरच दोघांमध्ये मतभेद निर्माण झाले, जे पुढे दीर्घकालीन आणि उघड संघर्षात बदलले.
शेतकरी कुटुंबाचा न्यायासाठी संघर्ष! ‘द महाराष्ट्र फाईल्स’ ‘या’ दिवशी येणार मोठ्या पडद्यावर
अच्युतानंदन यांनी जनआंदोलनांच्या माध्यमातून जनतेत मजबूत प्रतिमा निर्माण केली, तर पिनराई यांनी पक्षातील संघटनात्मक नियंत्रण मजबूत केले. ‘लावलिन प्रकरणा’सारख्या वादांदरम्यान त्यांच्यातील मतभेद टोकाला पोहोचले आणि दोघांनी एकमेकांना उघडपणे आव्हान दिले. काळानुसार पक्षातील निर्णय पिनराई विजयन यांच्या बाजूने झुकत गेले. 2000 च्या दशकाच्या अखेरीस त्यांनी सीपीएमवर मजबूत पकड मिळवली, तर त्या काळात (2006 ते 2011) अच्युतानंदन मुख्यमंत्री होते.
2016 च्या निवडणुकांपूर्वी पिनराई यांनी पक्ष सचिवपदाचा राजीनामा देऊन सरकारमध्ये नेतृत्वाची भूमिका स्वीकारण्यासाठी तयारी केली. त्याच वर्षी एलडीएफ पुन्हा सत्तेत आली आणि त्यांनी मुख्यमंत्रीपद स्वीकारले. याचपासून त्यांच्या दशकभराच्या सत्ताकाळाची सुरुवात झाली. हळूहळू विरोधक कमकुवत होत गेले आणि पिनराई विजयन केरळच्या राजकारणातील सर्वात प्रभावी चेहरा बनले.