E100 Fuel : कच्च्या तेलावरील परावलंबित्व कमी करण्यासाठी (Govt) केंद्र सरकार इथेनॉलच्या वापराला प्रोत्साहन देत आहे. E20 पेट्रोलवरील चर्चा सुरू असतानाच आता E85 आणि E100 इंधनावर चालणाऱ्या वाहनांसाठी नियमांमध्ये बदल करण्यात आले आहेत. रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने 23 ऑक्टोबर 2026 रोजी केंद्रीय मोटार वाहन नियम 1989 मध्ये सुधारणा अधिसूचित केली आहे. यामुळे जास्त प्रमाणात इथेनॉल वापरणाऱ्या फ्लेक्स फ्यूल वाहनांची निर्मिती आणि विक्री करण्यासाठी वाहन कंपन्यांना नियमांचा आधार मिळणार आहे. मात्र, याचा अर्थ सध्याच्या प्रत्येक पेट्रोल कारमध्ये हे इंधन वापरता येईल असा नाही.
नव्या बदलांमध्ये वाहनांच्या उत्सर्जन मानकांसोबत इंधनाची गुणवत्ता आणि वाहनांच्या चाचणीशी संबंधित तरतुदींचा समावेश आहे. नियम 115 मधील विविध उपनियमांमध्ये E85 आणि E100 इंधनाचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे जवळपास 100 टक्के इथेनॉलवर चालणाऱ्या वाहनांची चाचणी आणि प्रमाणपत्र देण्याची प्रक्रिया स्पष्ट होण्यास मदत होईल. याशिवाय, वाहनाच्या एकूण वजनाची मर्यादा 3,000 किलोवरून 3,500 किलो करण्यात आली आहे. हे बदल फ्लेक्स फ्यूल वाहनांची निर्मिती करणाऱ्या कंपन्यांसाठी महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
E85 आणि E100 या इंधनांमधील मुख्य फरक त्यातील इथेनॉलच्या प्रमाणाचा आहे. E85 मध्ये सुमारे 85 टक्के इथेनॉल आणि उर्वरित पेट्रोल असते, तर E100 मध्ये जवळपास पूर्णपणे इथेनॉल वापरले जाते. या इंधनावर वाहन चालवण्यासाठी इंजिन आणि इंधन पुरवठा यंत्रणा त्यानुसार तयार केलेली असणे आवश्यक आहे. त्यामुळे सामान्य पेट्रोल कार आणि फ्लेक्स फ्यूल कार यांच्यात तांत्रिक फरक असतो. सरकारच्या नव्या निर्णयामुळे अशा वाहनांसाठी आवश्यक नियम अधिक स्पष्ट झाले आहेत.
सध्या वापरात असलेल्या पेट्रोल कारमध्ये थेट E85 किंवा E100 इंधन भरता येणार नाही. E20 इंधनामध्ये जास्तीत जास्त 20 टक्के इथेनॉल आणि उर्वरित पेट्रोल असते. त्यापेक्षा जास्त इथेनॉल असलेले इंधन वापरण्यासाठी वाहनाची रचना त्या इंधनाला अनुरूप असणे आणि आवश्यक प्रमाणपत्र मिळालेले असणे गरजेचे आहे. त्यामुळे वाहनधारकांनी आपल्या कारची क्षमता तपासल्याशिवाय इंधनात बदल करू नये. सरकारने एप्रिलमध्ये या प्रस्तावित सुधारणांवर मत मागवले होते. त्यानंतर आता नियमांमध्ये बदल करण्यात आल्याने फ्लेक्स फ्यूल वाहनांच्या वापराला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे.
या निर्णयाच्या पार्श्वभूमीवर मारुती सुझुकीची WagonR Flex Fuel कारही चर्चेत आली आहे. कंपनीने या कारला देशातील पहिली फ्लेक्स फ्यूल कार म्हणून सादर केले होते. केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या उपस्थितीत या कारचे अनावरण करण्यात आले होते. कंपनीच्या माहितीनुसार, ही कार E85 इंधनावर चालू शकते. दिल्लीतील E85 इंधनाची नमूद केलेली किंमत प्रतिलिटर 82.12 रुपये होती, तर नियमित पेट्रोलची किंमत 102.12 रुपये होती. म्हणजेच, या उदाहरणानुसार इथेनॉल मिश्रित इंधन प्रतिलिटर सुमारे 20 रुपये स्वस्त पडू शकते. मात्र, प्रत्यक्ष बचत इंधनाच्या उपलब्धतेवर आणि वाहनाच्या वापरावर अवलंबून असेल.
WagonR Flex Fuel ची चाचणी दिल्लीतील गर्दीच्या रस्त्यांवर, उड्डाणपुलांवर आणि मोकळ्या मार्गांवर सुमारे 30 किलोमीटर चालवून करण्यात आली होती. या चाचणीदरम्यान कार चालवण्याचा अनुभव सामान्य WagonR प्रमाणेच असल्याचे नमूद करण्यात आले. इंजिनचा सुरळीतपणा आणि वेग पकडण्याच्या क्षमतेत विशेष फरक जाणवला नसल्याचेही सांगण्यात आले. मात्र, ही मर्यादित चाचणी असल्याने त्यावरून सर्व परिस्थितींमधील कामगिरीचा निष्कर्ष काढता येत नाही. इंधनाच्या प्रकारामुळे वाहनाच्या कार्यक्षमतेत किती फरक पडतो, हे समजण्यासाठी अधिक व्यापक चाचण्या आवश्यक आहेत.
या कारच्या चाचणीदरम्यान वाहनाच्या मल्टी इन्फॉर्मेशन डिस्प्लेवर सरासरी 11.8 किलोमीटर प्रतिलिटर मायलेज दिसले होते. मात्र, हे अंतिम किंवा नियंत्रित परिस्थितीतील मायलेज नव्हते. दिल्लीतील वाहतूक कोंडी, वारंवार थांबणे, चित्रीकरणासाठी इंजिन सुरू ठेवणे आणि सतत वेग वाढवणे अशा बाबींचा त्यावर परिणाम झाला असण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष मायलेज किती मिळते, हे निश्चित करण्यासाठी दीर्घ अंतरावर आणि नियंत्रित परिस्थितीत चाचणी करणे आवश्यक आहे. केवळ या आकड्यावरून फ्लेक्स फ्यूल कारचे मायलेज सामान्य पेट्रोल कारपेक्षा चांगले किंवा कमी असल्याचा निष्कर्ष काढता येणार नाही.
WagonR Flex Fuel ची सुरुवातीची किंमत 7.24 लाख रुपये असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रकार WagonR च्या ZXi व्हेरिएंटवर आधारित असून, नियमित पेट्रोल मॉडेलपेक्षा सुमारे 85,000 रुपये महाग असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे इथेनॉल इंधन स्वस्त असले तरी वाहन खरेदीची जास्त किंमत हा ग्राहकांसाठी महत्त्वाचा मुद्दा ठरू शकतो. E85 आणि E100 इंधनासाठी नियम स्पष्ट झाल्याने भविष्यात अधिक कंपन्या अशी वाहने बाजारात आणू शकतात. मात्र, या वाहनांचा प्रत्यक्ष फायदा ठरण्यासाठी त्यांची किंमत, मायलेज, इंधनाची उपलब्धता आणि देखभालीचा खर्च या सर्व बाबी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.