‘लावारिस’ला 45 वर्षे : अमिताभ बच्चन यांच्या सुवर्णकाळातील समाजाला प्रश्न विचारणारा सिनेमा

1981 मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी ज्या प्रकारे सलग चित्रपट दिले, ते आजही हिंदी चित्रपटसृष्टीत अभ्यासाचा विषय मानले जातात.

The film ‘Lavaris’ completes 45 years : 1981 हे वर्ष हिंदी चित्रपटसृष्टीच्या इतिहासात एका अभिनेत्याच्या निर्विवाद अधिराज्याचं वर्ष म्हणून नोंदवलं जातं— आणि तो अभिनेता म्हणजे Amitabh Bachchan.

आज Laawaris या चित्रपटाला 45 वर्षे पूर्ण होत असताना, त्याकडे केवळ एका यशस्वी सिनेमाच्या नजरेतून पाहणं पुरेसं नाही. कारण ‘लावारिस’ हा त्या काळातील अमिताभ बच्चन यांच्या कारकिर्दीतील केवळ आणखी एक सुपरहिट चित्रपट नव्हता; तर त्यांच्या अभिनयाच्या सामर्थ्याचं आणि त्या काळातील भारतीय समाजाला पडलेल्या प्रश्नांचं प्रतिनिधित्व करणारा चित्रपट होता.

1981 : जेव्हा बॉलीवूडवर अमिताभ बच्चन यांचं निर्विवाद वर्चस्व होतं

1981 मध्ये अमिताभ बच्चन यांनी ज्या प्रकारे सलग चित्रपट दिले, ते आजही हिंदी चित्रपटसृष्टीत अभ्यासाचा विषय मानले जातात.

त्या वर्षी प्रदर्शित झालेले

नसीब Naseeb

लावारिस Laawaris

याराना Yaarana

कालिया Kaalia

सिलसिला Silsila

बरसात की एक रात Barsaat Ki Ek Raat

30 मे रोजी अंतरवालीला येऊ नका; पण सरकारने आडमूठी भूमिका घेतली तर… जरांगेंनी आंदोलन पुढं ढकललं?

हे सर्व चित्रपट स्वरूप, कथा आणि व्यक्तिरेखा यांच्यामध्ये एकमेकांपेक्षा पूर्णतः वेगळे होते; पण त्यांच्यात एक गोष्ट समान होती .. अमिताभ बच्चन यांचं अफाट व्यक्तिमत्त्व आणि पडद्यावरची निर्विवाद पकड.

‘नसीब’मध्ये मोठ्या स्टारकास्टमध्ये उठून दिसणारा स्टार, ‘याराना’मध्ये मैत्री आणि भावनिकता, ‘कालिया’मध्ये बंडखोर ऊर्जा, ‘सिलसिला’मध्ये अंतर्मुख आणि गुंतागुंतीच्या भावना आणि ‘लावारिस’मध्ये अस्तित्वाचा संघर्ष … एका वर्षात इतक्या वेगवेगळ्या छटांचा अभिनय करणं हे त्यांचंच वैशिष्ट्य ठरलं.
—

लोकप्रियतेच्या शिखरावर असतानाही अभिनयाची ताकद कायम

अनेकदा एखादा अभिनेता लोकप्रियतेच्या सर्वोच्च टप्प्यावर पोहोचला की त्याची प्रतिमा अभिनयावर भारी पडते. पण अमिताभ बच्चन यांच्या बाबतीत नेमकं उलट घडलं.

त्यांच्या स्टारडममुळे लोक थिएटरमध्ये जात होते; पण चित्रपट संपल्यावर लोकांना लक्षात राहत होता तो त्यांच्या अभिनयाचा प्रभाव.

‘लावारिस’मध्ये त्यांनी साकारलेला हीरा हा त्याचं उत्तम उदाहरण.

या भूमिकेत केवळ संवादफेक किंवा नायकत्व नाही; तर आतल्या आत चालणारी घुसमट, स्वीकाराची भूक, राग, अपमान आणि आत्मसन्मान यांचं सूक्ष्म मिश्रण दिसतं.

त्यांच्या डोळ्यांमधला राग आणि संवादांमधली वेदना हे त्या काळातील प्रेक्षकांना आपलेसे वाटले. त्यामुळेच ‘अँग्री यंग मॅन’ ही प्रतिमा फक्त स्टाईल नव्हती; ती एका संपूर्ण पिढीच्या भावनांची अभिव्यक्ती बनली.

CSK आणि मुंबई इंडियन्स देणार धप्पा! दुबे ते पांड्यासह ‘या’ स्टार खेळाडूंची सुट्टी?
—
‘लावारिस’ … नाव नसलेल्या माणसाची ओळख शोधणारा सिनेमा

‘लावारिस’ म्हणजे ज्याचा कोणी वाली नाही. पण चित्रपट इथे थांबत नाही. तो विचारतो …माणसाची किंमत त्याच्या जन्मावर ठरते की त्याच्या कर्तृत्वावर?

चित्रपटातील हीराला त्याच्या अस्तित्वासाठी संघर्ष करावा लागतो. समाज त्याच्याकडे व्यक्ती म्हणून न पाहता त्याच्या पार्श्वभूमीतून पाहतो.

आज 45 वर्षांनंतरही हा विषय तितकाच समकालीन वाटतो.

कारण आजही समाजात व्यक्तीची ओळख, कुटुंब, आर्थिक पार्श्वभूमी, सामाजिक प्रतिष्ठा यावरून तिचं मूल्यमापन होतंच.
—
‘मेरे अंगने में…’ ते भावनिक संघर्ष … एक संपूर्ण मनोरंजनपट

Mere Angne Mein मेरे अंगने में… या गाण्याने चित्रपटाला वेगळी लोकप्रियता मिळवून दिली. अमिताभ बच्चन यांची पडद्यावरील सहजता आणि प्रेक्षकांशी थेट संवाद साधण्याची ताकद इथे पुन्हा दिसली.

पण या गाण्याच्या लोकप्रियतेमागे चित्रपटाचा मूळ आशय झाकोळला गेला नाही… हीच त्याची ताकद.

—
45 वर्षांनंतरही ‘लावारिस’ का जिवंत आहे?

कारण हा सिनेमा केवळ अमिताभ बच्चन यांच्या स्टारडमचा भाग नाही; तर त्यांच्या अभिनयाने उंचावलेल्या सामाजिक कथनाचा भाग आहे.

1981 हे वर्ष अमिताभ बच्चन यांच्या लोकप्रियतेचा कळस होतं; पण ‘लावारिस’सारखे चित्रपट सांगतात की त्या लोकप्रियतेचा पाया केवळ करिष्म्यावर नव्हता… तो अभिनय, समाजभान आणि प्रेक्षकांच्या भावविश्वाला स्पर्श करण्याच्या क्षमतेवर उभा होता.

म्हणूनच 45 वर्षांनंतरही ‘लावारिस’ पाहताना प्रेक्षकांना फक्त एक सुपरहिट चित्रपट दिसत नाही; त्यांना दिसतो एक काळ, एक प्रश्न आणि पडद्यावर उभा राहिलेला एक असामान्य अभिनेता.

संबंधित बातम्या