पुणे शिक्षक-पदवीधर निवडणुकीत ‘स्पायकॅम पेन’चा वापर? सुप्रिया सुळेंचा आरोप; कसं काम करतं डिव्हाइस?

स्पायकॅम पेन म्हणजे सामान्य बॉलपेनसारखं दिसणारं, पण त्यामध्ये सूक्ष्म कॅमेरा आणि व्हिडिओ रेकॉर्डिंगसाठी आवश्यक इलेक्ट्रॉनिक यंत्रणा बसवलेलं उपकरण. त्याचा आकार सामान्य पेनसारखा असल्यामुळे त्यामध्ये कॅमेरा असल्याचं सहज लक्षात येत नाही. या उपकरणामध्ये प्रामुख्याने चार घटक असतात. ज्यात सूक्ष्म कॅमेरा लेन्स असते जी समोरच्या दृश्यातील प्रकाश टिपून व्हिडिओ रेकॉर्ड करण्यासाठी वापरली जाते. याशिवाय इमेज सेन्सर आणि इलेक्ट्रॉनिक सर्किटदेखील असते जे लेन्समधून मिळालेल्या दृश्याचं डिजिटल माहितीमध्ये रूपांतर करून व्हिडिओ तयार करण्याचे काम करते. त्याशिवाय या उपकरणात एक छोटी बॅटरी आणि रेकॉर्ड केलेला व्हिडिओ साठवून ठेवण्यासाठी मेमरी किंवा स्टोरेजची सोय असते. तर, काही मॉडेलमध्ये वायरलेस कनेक्टिव्हिटीची सुविधाही असते. मात्र, प्रत्येक स्पायकॅम पेनमध्ये या सर्व सुविधा असतातच असं नाही. त्याची क्षमता आणि रचना मॉडेलनुसार बदलते.

पेनमधून व्हिडिओ रेकॉर्डिंग कसं होतं?

पेनच्या आवरणात बसवलेल्या सूक्ष्म लेन्समधून प्रकाश इमेज सेन्सरपर्यंत पोहोचतो. सेन्सरमधील माहितीवर इलेक्ट्रॉनिक सर्किट प्रक्रिया करतं आणि त्यातून व्हिडिओ तयार होतो. रेकॉर्डिंग उपकरणातील अंतर्गत मेमरी किंवा मेमरी कार्डमध्ये जतन केलं जातं. उपकरणाच्या प्रकारानुसार साठवलेला व्हिडिओ संगणक किंवा अन्य सुसंगत डिव्हाइसच्या मदतीने पाहता येतो. काही मॉडेलमध्ये आवाज रेकॉर्ड करण्याची सुविधाही असते. मात्र, व्हिडिओची गुणवत्ता, रेकॉर्डिंगचा कालावधी आणि वायरलेस सुविधा या उपकरणाच्या क्षमतेवर अवलंबून असतात.

मतदानाच्या वेळी स्पायकॅमचा वापर केल्यास काय?

भारतातील निवडणूक प्रक्रियेत मतदानाची गोपनीयता महत्त्वाची आहे. मतदान केंद्रात अनधिकृतपणे व्हिडिओ रेकॉर्डिंग करून मतदाराची निवड उघड करण्याचा प्रयत्न झाल्यास संबंधित नियमांनुसार कारवाईचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. त्याचप्रमाणे, मतदारांना पैसे किंवा अन्य प्रलोभन देऊन मतदानावर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न हा निवडणूकविषयक गंभीर गैरप्रकार मानला जातो.  सुळे यांच्या आरोपांवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्टीकरण दिले आहे. सुप्रिया सुळे यांनी संबंधित स्पाय कॅमेऱ्याची माहिती माझ्याकडे पाठवावी. त्यावर योग्य ती कारवाई केली जाईल, असे देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटले. पण, पुणे शिक्षक आणि पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर या उपकरणाचा उल्लेख झाल्यामुळे मतदानाची गोपनीयता, मतदारांना प्रलोभन देण्याचे आरोप आणि निवडणूक प्रक्रियेतील पारदर्शकता हे मुद्दे चर्चेत आले आहेत. आता या आरोपांबाबत अधिकृत तपासातून काय समोर येतं, याकडे लक्ष लागलं आहे.