प्रहार : न्यायासाठी लढलेली एक ऐतिहासिक लढाई !

Prahaar: The Untold Story of Ujjwal Nikam Movie:चित्रपटाची प्रमुख ताकद म्हणजे त्याची पटकथा आणि न्यायालयीन प्रसंगांमधून निर्माण होणारा तणाव.

Prahaar: The Untold Story of Ujjwal Nikam Movie review : 26/11 च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यांनंतर न्यायालयात रंगलेला संघर्ष; राजकुमार रावने (Rajkummar Rao) साकारलेले उज्ज्वल निकम (Ujjwal Nikam) आणि ललित प्रभाकरचा अजमल कसाबच्या व्यक्तिरेखेतील अभिनय ही या सिनेमाची ती शक्तिस्थाने आहेत. काही घटना इतिहासाच्या पानांवर नोंदवल्या जातात, काही जखमा मनावर कायमच्या कोरल्या जातात आणि काही कथा पडद्यावर आल्यावर पुन्हा एकदा अस्वस्थ करून जातात. ‘प्रहार – द अनटोल्ड स्टोरी ऑफ उज्ज्वल निकम’ हा चित्रपट याच प्रकारात मोडतो. 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी मुंबईवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यांनी संपूर्ण देश हादरला होता. त्या काळरात्रीच्या बातम्या आपण पाहिल्या, घटनाक्रम समजून घेतला; मात्र या हल्ल्यानंतर न्यायालयात सुरू झालेल्या कायदेशीर लढाईचा वेध घेणे, हा या चित्रपटाचा महत्त्वाचा प्रयत्न आहे. हा केवळ दहशतवादी हल्ल्याचा घटनाक्रम नाही, तर पुरावे, साक्षी, युक्तिवाद आणि न्याय मिळवून देण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांचा पट आहे. आरोपीला कायद्याच्या चौकटीत दोषी सिद्ध करण्यासाठी सरकारी पक्षाला कोणत्या आव्हानांना सामोरे जावे लागते, याची उत्कंठावर्धक मांडणी चित्रपटातून होते.

न्यायालयीन संघर्षाचा थरार!
चित्रपटाची प्रमुख ताकद म्हणजे त्याची पटकथा आणि न्यायालयीन प्रसंगांमधून निर्माण होणारा तणाव. दिग्दर्शक अविनाश अरुण यांनी न्यायालयीन संघर्ष, तपासातील महत्त्वाचे धागेदोरे, साक्षीदारांची मनःस्थिती आणि कायदेशीर डावपेच यांची सांगड घालण्याचा प्रयत्न केला आहे. युक्तिवादाला प्रत्युत्तर, पुराव्यांच्या आधारे सत्य शोधण्याची धडपड आणि आरोपीच्या बचावासाठी उपस्थित केले जाणारे प्रश्न यांमुळे कथानकाला गती मिळते. सुमारे दोन तास वीस मिनिटांच्या या प्रवासात प्रेक्षकांना खिळवून ठेवण्याचे काम कोर्टरूम ड्रामा करतो. न्यायालयातील प्रत्येक महत्त्वाच्या प्रसंगामागे 26/11 च्या हल्ल्यात प्राण गमावलेल्या निरपराध नागरिकांच्या आठवणी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना न्याय मिळण्याची अपेक्षा दडलेली आहे. त्यामुळे हा संघर्ष केवळ कायदेशीर राहत नाही, तर भावनिकही बनतो.

राजकुमार रावचा उज्ज्वल निकम!
उज्ज्वल निकम यांच्या भूमिकेत राजकुमार राव हा चित्रपटाचा महत्त्वाचा केंद्रबिंदू आहे. सरकारी वकिलाची भूमिका साकारताना केवळ आक्रमक संवादफेक पुरेशी नसते. व्यक्तिरेखेचा आत्मविश्वास, युक्तिवादातील ठामपणा, प्रसंगानुरूप बदलणारी देहबोली आणि न्यायालयात आपली बाजू मांडताना आवश्यक असलेली एकाग्रता या सगळ्यांचा मेळ साधावा लागतो. राजकुमार रावच्या व्यक्तिरेखेच्या मांडणीतून निकम यांच्या कायदेशीर लढाईतील निर्धार आणि जबाबदारी अधोरेखित होते. न्यायालयीन प्रसंगांमध्ये संवादांना असलेले महत्त्व लक्षात घेता, या भूमिकेकडून प्रेक्षकांच्या अपेक्षा वाढतात. एका गंभीर आणि संवेदनशील खटल्याचा भार आपल्या खांद्यावर घेणाऱ्या सरकारी वकिलाचे चित्रण हा चित्रपटाचा महत्त्वाचा भाग आहे.

ललित प्रभाकर अजमल कसाब !
अजमल कसाबची व्यक्तिरेखा साकारताना ललित प्रभाकरसमोर वेगळेच आव्हान आहे. कारण ही व्यक्तिरेखा केवळ एखाद्या गुन्हेगाराचे चित्रण करण्यापुरती मर्यादित नाही; तिच्याशी जोडलेल्या घटनांनी देशाच्या सामूहिक स्मृतीवर खोल जखमा केल्या आहेत. सीएसटी स्थानकावरील हल्ल्याचे पुनर्सृजन असो किंवा न्यायालयातील कसाबशी संबंधित प्रसंग असोत, या व्यक्तिरेखेचा कथानकावर मोठा प्रभाव पडतो. निरपराध नागरिकांवर झालेल्या अमानुष हल्ल्यांच्या आठवणी पुन्हा समोर येतात आणि प्रेक्षकांच्या मनात संताप, दुःख व अस्वस्थता निर्माण होते. ललित प्रभाकरच्या अभिनयाचे मूल्यमापन करताना व्यक्तिरेखेची पार्श्वभूमी आणि तिच्याशी संबंधित घटनांचे गांभीर्य लक्षात घ्यावे लागते.

साक्षीदारांचे धैर्य आणि मनाला चटका लावणारे प्रसंग
कसाबच्या वयाबाबत उपस्थित झालेला प्रश्न आणि त्यासंदर्भातील न्यायालयीन युक्तिवाद हा कथानकातील लक्षवेधी भाग आहे. मध्यंतरापूर्वीचा घटनाक्रम उत्कंठा वाढवतो, तर मध्यंतरानंतर एका तरुण मुलीने त्या भयावह रात्रीच्या आठवणींना उजाळा देत दिलेली साक्ष भावनिकदृष्ट्या अस्वस्थ करणारी ठरते. अशा प्रसंगांमधून दहशतवादी हल्ल्यांतील पीडितांचा अनुभव केवळ बातम्यांमधील आकडेवारीपुरता मर्यादित नसल्याची जाणीव होते. प्रत्येक मृत्यूमागे एक कुटुंब, प्रत्येक जखमेमागे एक वेदना आणि प्रत्येक साक्षीमागे पुन्हा त्या भयानक आठवणींना सामोरे जाण्याचे धैर्य असते. चित्रपटातील क्लायमॅक्सही याच न्यायालयीन संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर परिणाम साधण्याचा प्रयत्न करतो. पुरावे, साक्षी आणि कायदेशीर प्रक्रिया यांच्या माध्यमातून न्याय मिळवण्याच्या प्रयत्नांचे महत्त्व अधोरेखित होते.

नात्यांची भावनिक किनार
तशा अर्थाने या विषयावर यापूर्वी बरेच सिनेमे येऊन गेले होते त्यामुळे अविनाश अरुण नेमकं या सिनेमांमध्ये काय दाखवण्याचा प्रयत्न करतोय याकडे लक्ष होते. किल्ला ते पाताललोक… थ्री ऑफ अस ते प्रहार… हा प्रवास निश्चितच कारकिर्दीचा आलेख उंचावणारा आहे.
न्यायालयीन संघर्ष आणि भावनिक बाजू या दोन्ही गोष्टींमध्ये समतोल राखण्यात अविनाश करून यांनी यश मिळवले आहे. न्यायालयीन संघर्षाच्या जोडीला वडील-मुलाच्या नात्याचा धागा कथेला भावनिक परिमाण देतो. सार्वजनिक आयुष्यातील मोठ्या जबाबदाऱ्या सांभाळताना वैयक्तिक नात्यांवर होणारा परिणाम आणि व्यावसायिक कर्तव्याच्या पलीकडे असलेले मानवी भावविश्व यांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न चित्रपट करतो. यामुळे ‘प्रहार’ केवळ कायदेशीर डावपेचांवर आधारलेला चित्रपट राहत नाही. त्यात मानवी नात्यांचा स्पर्शही जाणवतो. अर्थात, या भावनिक धाग्याची परिणामकारकता कथानकातील न्यायालयीन संघर्षाशी किती सहजपणे जोडली जाते, यावर चित्रपटाचा एकूण प्रभाव अवलंबून राहतो.

कुठे कमी पडतो?
न्यायालयीन प्रक्रियेतील तपशील आणि भावनिक नाट्य यांचा समतोल राखणे हे अशा चित्रपटांसाठी महत्त्वाचे आव्हान असते. काही प्रेक्षकांना कायदेशीर प्रक्रियेचे अधिक सखोल विवेचन अपेक्षित वाटू शकते, तर काही प्रसंगांमध्ये भावनिक परिणाम अधिक सूक्ष्मतेने साधता आला असता, असेही जाणवू शकते. तरीही, चित्रपटाचा विषय आणि त्यामागील ऐतिहासिक संदर्भ त्याला महत्त्व प्राप्त करून देतात. 26/11 च्या हल्ल्यानंतर न्यायालयात लढली गेलेली लढाई ही केवळ एका आरोपीविरुद्धची कारवाई नव्हती; ती पुरावे सिद्ध करण्याची, साक्षीदारांचे म्हणणे न्यायालयापर्यंत पोहोचवण्याची आणि कायद्याच्या मार्गाने न्याय मिळवण्याची प्रक्रिया होती. ‘प्रहार’ या प्रक्रियेवर प्रकाश टाकण्याचा प्रयत्न करतो. दहशतवादाविरोधातील लढा केवळ प्रत्यक्ष कारवाईतच नसतो, तर न्यायालयात सत्य सिद्ध करण्यासाठी केलेल्या प्रयत्नांतही असतो, याची आठवण हा चित्रपट करून देतो.
अमित भंडारी, चित्रपट समीक्षक

हा सिनेमा का पाहावा?
26/11 च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्यांनंतरच्या न्यायालयीन संघर्षाचा पडद्यावरील आविष्कार, राजकुमार राव, ललित प्रभाकरचा अभिनय अनुभवण्यासाठी

हा सिनेमा का टाळावा?
केवळ हलकेफुलके मनोरंजन, विनोद किंवा वेगवान ॲक्शनपटाची अपेक्षा असेल, तर दहशतवादी हल्ल्यांचे काही प्रसंग अस्वस्थ करणारे आहेत.

थोडक्यात काय?
काही मर्यादा असल्या, तरी वास्तवाधारित न्यायालयीन संघर्ष, राजकुमार रावचा उज्ज्वल निकम आणि ललित प्रभाकरचा अजमल कसाब अनुभवण्यासाठी पाहायला हवा.

रेटिंग : 3/5
⭐⭐⭐

संबंधित बातम्या