AI वापरणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी OpenAI चं मोठं पाऊल, लॉन्च केलं ‘ChatGPT for Teens’

सुरक्षिततेबाबत निर्माण झालेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर open aiने 13 ते 17 वयोगटातील वापरकर्त्यांसाठी ChatGPT चे स्वतंत्र व्हर्जन सादर केले.

Open Ai Launches ChatGPT for Teens : कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात एआयचा वापर आता केवळ प्रौढांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. शालेय अभ्यास, प्रकल्प, गृहपाठ तसेच दैनंदिन माहिती मिळवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात मुले आणि किशोरवयीन विद्यार्थी एआय चॅटबॉट्सचा वापर करत आहेत. या वाढत्या वापराच्या पार्श्वभूमीवर आणि अल्पवयीनांच्या सुरक्षिततेबाबत निर्माण झालेल्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर ओपनएआयने 13 ते 17 वयोगटातील वापरकर्त्यांसाठी ChatGPT चे स्वतंत्र व्हर्जन सादर केले आहे. ChatGPT for Teens असे या नव्या आवृत्तीचे नाव असून त्यामध्ये किशोरवयीन वापरकर्त्यांसाठी अधिक कडक सुरक्षा उपाय, पालक नियंत्रण आणि अभ्यासाला प्रोत्साहन देणारी विशेष वैशिष्ट्ये देण्यात आली आहेत.

ओपनएआयच्या माहितीनुसार, ज्या वापरकर्त्यांचे वय 13 ते 17 वर्षांच्या दरम्यान आहे, त्यांच्या खात्यांवर हे विशेष सुरक्षा नियम आपोआप लागू होतील. तसेच एखाद्या वापरकर्त्याच्या वापराच्या पद्धतीवरून किंवा खात्याच्या तपशीलांवरून तो अल्पवयीन असल्याचा अंदाज कंपनीला आल्यास त्यालाही हे सुरक्षा नियम लागू केले जाऊ शकतात. या आवृत्तीत आत्महानी, आत्महत्या, हिंसाचार, खाण्याच्या विकारांशी संबंधित माहिती तसेच अश्लील आणि संवेदनशील मजकुरावर कठोर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

किशोरांसाठीच्या या नव्या आवृत्तीत काही अतिरिक्त सुविधा देखील देण्यात आल्या आहेत. वापरकर्त्यांना ठराविक कालावधीनंतर विश्रांती घेण्याची आठवण करून देणारी सूचना, रात्री किंवा ठराविक वेळेत वापर मर्यादित करणारे क्वाइट अवर्स आणि विशेष स्टडी मोड यांचा त्यामध्ये समावेश आहे. स्टडी मोडमध्ये चॅटबॉट विद्यार्थ्यांना थेट उत्तर देण्याऐवजी मार्गदर्शक प्रश्न विचारतो. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना विषय अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतो आणि स्वतः विचार करून उत्तर शोधण्याची सवय लागते. याशिवाय चॅटबॉट वापरकर्त्यांशी भावनिक नाते असल्याचा किंवा त्याला स्वतःची जाणीव असल्याचा दावा करणार नाही, याचीही काळजी घेण्यात आली आहे. काही सुविधा, जसे की व्हॉइस मोड, या आवृत्तीत मर्यादित ठेवण्यात आल्या आहेत.

सुनेत्रा पवारांना रिमाइंडर नोटीस अन् नाना पटोलेंचा मोठा दावा; ‘राष्ट्रवादीत भाजपचा स्लीपर सेल’!

या व्यवस्थेत पालकांनाही महत्त्वाची भूमिका देण्यात आली आहे. पालक आपले खाते मुलांच्या खात्याशी जोडू शकतात. एखाद्या संभाषणात आत्महानी, आत्महत्या किंवा इतर गंभीर धोक्याचे संकेत आढळल्यास पालकांना त्याबाबत सूचना पाठवली जाऊ शकते. अशा प्रकरणांची तपासणी मानवी मॉडरेटर्सकडून केली जाणार आहे. मात्र वापरकर्त्यांची गोपनीयता जपण्यासाठी चॅटमधील काही वैयक्तिक माहिती हटवूनच ही प्रक्रिया राबवली जाणार असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले आहे.

दरम्यान, ओपनएआयवर अल्पवयीनांच्या सुरक्षिततेबाबत वाढत्या कायदेशीर दबावाच्या पार्श्वभूमीवर हे नवे व्हर्जन लॉन्च करण्यात आले आहे. कंपनीविरोधात काही न्यायालयीन दावे दाखल करण्यात आले असून त्यामध्ये 16 वर्षीय अॅडम रेन यांच्या पालकांनी दाखल केलेल्या खटल्याचाही समावेश आहे. त्यांच्या आरोपानुसार, ChatGPT चा वापर केल्यानंतर त्यांच्या मुलाने आत्महत्या केली आणि त्याला काही हानिकारक सूचना देण्यात आल्या होत्या. याशिवाय अमेरिकेच्या फेडरल ट्रेड कमिशनने (FTC) डिजिटल साथीदाराप्रमाणे काम करणाऱ्या एआय चॅटबॉट्सची चौकशी सुरू केली आहे. या चौकशीत विशेषतः मुले आणि किशोरवयीन वापरकर्त्यांवरील संभाव्य परिणामांचा अभ्यास केला जात आहे.

सोशल मीडिया कंपन्यांप्रमाणेच आता एआय कंपन्यांवरही नियामक संस्थांचे लक्ष केंद्रीत झाले आहे. अमेरिकन काँग्रेसमध्ये एआय चॅटबॉट्ससाठी नियमावली तयार करण्यासंबंधी अनेक विधेयके सादर करण्यात आली आहेत. तर कॅलिफोर्निया राज्यात वापरकर्त्यांशी भावनिक नाते निर्माण करणाऱ्या एआय सहाय्यकांसाठी विशेष सुरक्षा उपाय बंधनकारक करण्यात आले आहेत. अशा परिस्थितीत ChatGPT for Teens हे केवळ नवीन उत्पादन नसून किशोरवयीन वापरकर्त्यांसाठी अधिक सुरक्षित, जबाबदार आणि अभ्यासपूरक एआय अनुभव देण्याच्या दिशेने उचललेले महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.

संबंधित बातम्या