जनगणना फेज 2 साठी 40 प्रश्न जाहीर; जात-धर्मापासून कोविड लसीपर्यंतचे प्रश्न, वाचा यादी

Centre notifies 40 questions for Census Phase 2 केंद्र सरकारने आगामी जनगणनेसाठी विचारण्यात येणाऱ्या प्रश्नांची यादी जाहीर केली आहे.

Centre Notifies 40 questions for Census Phase 2 : केंद्र सरकारने आगामी जनगणनेसाठी विचारण्यात येणाऱ्या प्रश्नांची यादी जाहीर केली आहे. केंद्रीय गृह मंत्रालयाने शुक्रवारी 40 प्रश्नांची प्रश्नावली जारी केली असून, यात व्यक्तीची वैयक्तिक, शैक्षणिक, रोजगार, स्थलांतर आणि कुटुंबाशी संबंधित माहिती घेतली जाणार आहे. विशेष म्हणजे जात, धर्म, कोविड-19 लसीकरण, बँक खाती, आधार आणि मतदार ओळखपत्रासह विविध माहितीही प्रश्नावलीत समाविष्ट करण्यात आली आहे. सप्टेंबर 2026 पासून लडाख, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड या बर्फाच्छादित व दुर्गम भागांत गणना केली जाणार असून, उर्वरित संपूर्ण भारतात फेब्रुवारी/मार्च 2027 मध्ये लोकसंख्या आणि जातनिहाय मोजणी केली जाणार आहे.

नाव, जन्मतारीख, धर्मापासून मातृभाषेपर्यंत माहिती

जनगणनेत प्रत्येक व्यक्तीचे नाव, कुटुंबप्रमुखाशी असलेले नाते, लिंग, जन्मतारीख आणि वय यासंबंधी माहिती विचारली जाणार आहे. त्यासोबतच सध्याची वैवाहिक स्थिती, लग्नाच्या वेळीचे वय आणि पती किंवा पत्नीचे नाव याचीही नोंद घेतली जाणार आहे. नागरिकाची राष्ट्रीयता, धर्म, आई-वडिलांची माहिती, दिव्यांगत्व, मातृभाषा आणि इतर कोणत्या भाषा येतात, यासंबंधीही प्रश्न असतील.

शिक्षण आणि रोजगाराचीही माहिती

प्रश्नावलीत व्यक्तीची साक्षरता आणि डिजिटल साक्षरता, सध्या कोणत्याही शैक्षणिक संस्थेत शिक्षण घेत आहे का, आतापर्यंतची सर्वोच्च शैक्षणिक पात्रता आणि शिक्षणाची शाखा किंवा विषय याबाबतही माहिती घेतली जाणार आहे. तसेच, मागील वर्षभरात व्यक्तीने कधी काम केले आहे का, याची माहिती विचारली जाईल. काम न करणाऱ्या व्यक्तींच्या कामाची किंवा व्यवसायाची स्थिती, तसेच कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी वापरले जाणारे वाहतुकीचे साधन याबाबतही प्रश्न असतील.

स्थलांतराचे कारणही विचारणार

जनगणनेच्या प्रश्नावलीत व्यक्तीचे जन्मस्थान, यापूर्वी कुठे राहत होती, दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतर केले असल्यास त्याचे कारण आणि सध्याच्या गावात किंवा शहरात किती काळापासून राहत आहे, याची माहिती घेतली जाणार आहे. याशिवाय व्यक्तीचा कायमस्वरूपी पत्ता देखील नोंदवला जाणार आहे.

कोविड लस कुठे घेतली? बँक खाती किती?

या प्रश्नावलीतील काही प्रश्न विशेष चर्चेत आहेत. नागरिकांनी कोविड-19 ची लस कुठे घेतली, याची माहितीही विचारली जाणार आहे. तसेच, व्यक्तीच्या नावावर एकूण किती बँक खाती आहेत, याबाबतही प्रश्न असेल.

आधार, मतदार ओळखपत्र आणि पासपोर्टची माहिती

जनगणनेत नागरिकांकडून उपलब्ध असल्यास मोबाइल क्रमांक, आधार क्रमांक आणि मतदार ओळखपत्र क्रमांक याची माहिती घेतली जाणार आहे. भारतीय पासपोर्ट असल्यास त्याचा क्रमांक आणि ड्रायव्हिंग लायसन्स उपलब्ध आहे का, याचीही नोंद केली जाणार आहे.

महिलांसाठी स्वतंत्र प्रश्न

सध्या विवाहित, विधवा, घटस्फोटित किंवा विभक्त राहणाऱ्या महिलांकडून त्यांना सध्या किती मुले जिवंत आहेत, याची संख्या विचारली जाणार आहे.

जनगणना 2027 च्या दुसऱ्या टप्प्यात विचारले जाणारे 40 प्रश्न

1. व्यक्तीचे नाव
2. कुटुंबप्रमुखाशी असलेले नाते
3. लिंग
4. जन्मतारीख आणि पूर्ण झालेली वयोमर्यादा
5. सध्याची वैवाहिक स्थिती
6. लग्नाच्या वेळीचे वय
7. पती/पत्नीचे नाव
8. घोषित राष्ट्रीयत्व
9. धर्म
10.अनुसूचित जाती (SC)/अनुसूचित जमाती (ST)/जात
11. वडिलांची माहिती
12. आईची माहिती
13. दिव्यांगत्वाची माहिती
14. मातृभाषा आणि इतर ज्ञात भाषा
15. साक्षरता आणि डिजिटल साक्षरतेची स्थिती
16. शैक्षणिक संस्थेत उपस्थितीची स्थिती
17. सर्वोच्च शैक्षणिक पात्रता आणि शाखा/विषय
18. गेल्या वर्षात कोणत्याही कालावधीत काम केले आहे का?
19. आर्थिक कामकाजाची श्रेणी
20. व्यवसाय/कामाचे स्वरूप
21. उद्योग, व्यापार किंवा सेवेचे स्वरूप
22. कामगाराची श्रेणी
23. गैर-आर्थिक कामकाज (अल्पकाळ काम करणारे, अर्धवेळ काम करणारे आणि काम न करणाऱ्या व्यक्तींसाठी)
24. कामाच्या शोधात आहेत किंवा काम करण्यास उपलब्ध आहेत का? (अल्पकाळ काम करणारे, अर्धवेळ काम करणारे आणि काम न करणाऱ्या व्यक्तींसाठी)
25. कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठीचा प्रवास/वाहतुकीचे साधन
26. जन्मस्थान
27. शेवटचे वास्तव्य असलेले ठिकाण
28. स्थलांतराचे कारण
29. शेवटच्या स्थलांतरानंतर या गावात/शहरात राहत असलेला कालावधी
30. कायमस्वरूपी निवासी पत्ता
31. सध्या जिवंत असलेल्या मुलांची संख्या (सध्या विवाहित, विधवा, घटस्फोटित किंवा विभक्त महिलांसाठी)
32. आतापर्यंत जिवंत जन्मलेल्या मुलांची एकूण संख्या (सध्या विवाहित, विधवा, घटस्फोटित किंवा विभक्त महिलांसाठी)
33. गेल्या एका वर्षात जिवंत जन्मलेल्या मुलांची संख्या (सध्या विवाहित महिलांसाठी)
34. कोविड-19 लसीकरणाचे ठिकाण
35. एकूण बँक खात्यांची संख्या
36. मोबाइल क्रमांक (उपलब्ध असल्यास)
37. आधार क्रमांक (उपलब्ध असल्यास)
38. मतदार ओळखपत्र क्रमांक (उपलब्ध असल्यास)
39. पासपोर्ट क्रमांक (भारतीय पासपोर्टधारक असल्यास)
40. ड्रायव्हिंग लायसन्स उपलब्ध आहे का?

एकूण 40 प्रश्नांच्या या प्रश्नावलीतून जनगणनेदरम्यान नागरिकांच्या सामाजिक, आर्थिक, शैक्षणिक आणि वैयक्तिक स्थितीची व्यापक माहिती संकलित केली जाणार आहे.

The questionnaire for the second phase of Census 2027 i.e. Population Enumeration (PE) has been notified.

जनगणना 2027 के दूसरे चरण – जनसंख्या गणना के लिए प्रश्नावली अधिसूचित कर दी गई है।@HMOIndia @PIBHomeAffairs @PIB_India #Census2027 #जनगणना2027 pic.twitter.com/YQC0sZGQs9

— Census India 2027 (@CensusIndia2027) August 14, 2026

संबंधित बातम्या