UPI वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी; नेटवर्क नसतानाही होणार पेमेंट, ‘Tap-to-Pay’ फीचर काय?

Offline UPI Payment विमानात, मेट्रोत, दुर्गम भागात किंवा नेटवर्क नसलेल्या ठिकाणी UPI पेमेंट करता येत नसल्याने अनेकदा अडचणी येतात. मात्र,

No Network’… पण ‘Payment Successful’! हे चित्र लवकरच वास्तवात पाहायला मिळू शकते. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) ऑफलाइन UPI व्यवहारांसाठी ‘Tap-to-Pay’ हे नवे फीचर आणण्याच्या तयारीत आहे. या सुविधेमुळे मोबाईल आणि व्यापाऱ्याचे PoS मशीन दोन्ही इंटरनेटशिवाय असतानाही 2,000 रुपयांपर्यंतचे पेमेंट केवळ एका टॅपमध्ये करता येणार आहे. ‘बिझनेस स्टँडर्ड’च्या वृत्तानुसार, या सुविधेसाठी NPCI 2026 मध्ये प्रमुख PoS टर्मिनल उत्पादक कंपन्यांच्या डिव्हाइसचे प्रमाणन (Certification) सुरू करू शकते. या संपूर्ण प्रणालीसाठी NFC म्हणजेच Near Field Communication तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे.

LPG यूजर्ससाठी मोठी बातमी! स्वयंपाक घरातही होणार ‘इथेनॉल’ ची एन्ट्री, ‘मास्टर’ प्लॅन काय?

फक्त मोबाईल ‘टॅप’ करा आणि पेमेंट पूर्ण!

या सुविधेचा वापर करण्यासाठी ग्राहकाने इंटरनेट उपलब्ध असताना UPI Lite Wallet मध्ये पैसे लोड करून ठेवायचे आहेत. त्यानंतर इंटरनेट नसतानाही NFC-सक्षम स्मार्टफोन PoS मशीनला टॅप करताच पेमेंट पूर्ण होईल. विशेष म्हणजे, अशा व्यवहारासाठी UPI PIN टाकण्याचीही गरज भासणार नाही. व्यवहाराची नोंद PoS मशीनमध्ये सुरक्षित राहील आणि इंटरनेट उपलब्ध होताच ती पडताळणीसाठी NPCI नेटवर्ककडे पाठवली जाईल.

कोणाला होणार सर्वाधिक फायदा?

हे फीचर अशा ठिकाणी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे, जिथे नेटवर्कची समस्या कायम असते. उदाहरणार्थ…

✈️ विमानातील प्रवासादरम्यान
🚇 मेट्रो किंवा भूमिगत रेल्वे स्थानके
🏞️ दुर्गम व डोंगराळ भाग
📶 मोबाईल नेटवर्क नसलेली पर्यटनस्थळे

रेस्टॉरंटच्या बिलातील सर्व्हिस चार्ज पुन्हा चर्चेत; ग्राहकांना भरणे बंधनकारक? कायदा काय सांगतो?

व्यापाऱ्यांसाठीही महत्त्वाचा बदल

या सुविधेसाठी व्यापाऱ्यांच्या PoS मशीनला NPCI चे प्रमाणपत्र आवश्यक असेल. प्रमाणित मशीनमध्ये ऑफलाइन व्यवहाराची माहिती सुरक्षितपणे साठवली जाईल आणि नेटवर्क उपलब्ध होताच ती प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल. त्यामुळे इंटरनेट नसल्यामुळे व्यवहार अडकण्याची शक्यता कमी होईल.

UPI Lite X पेक्षा काय वेगळं?

NPCI ने 2023 मध्ये UPI Lite X ही ऑफलाइन व्यवहाराची सुविधा सुरू केली होती. मात्र, नव्या Tap-to-Pay सुविधेमुळे NFC-आधारित PoS मशीनवर थेट ऑफलाइन व्यापारी पेमेंट करता येणार आहे. त्यामुळे दुकाने, विमाने, रेल्वे आणि इतर ऑफलाइन ठिकाणी डिजिटल व्यवहार अधिक सहज होणार आहेत.

तुम्हालाही RBI च्या ‘Digital Rupee’चा मेसेज आलाय? प्रकार काय?; 2 मिनिटांत समजून घ्या

व्यवहाराची मर्यादा किती?

प्रस्तावित सुविधेनुसार प्रत्येक व्यवहारासाठी 2,000 रुपयांची मर्यादा असेल. मात्र, यासंदर्भातील अंतिम नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे NPCI कडून अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाहीत.

UPI चा वाढता वापर

भारतामध्ये UPI व्यवहारांचा वेग झपाट्याने वाढत आहे. जून 2026 मध्ये UPI द्वारे 22.72 अब्ज व्यवहार झाले असून त्यांची एकूण किंमत 28.92 लाख कोटी रुपये इतकी होती. अशा परिस्थितीत इंटरनेटशिवायही UPI व्यवहाराची सुविधा उपलब्ध झाल्यास डिजिटल पेमेंटला आणखी मोठी चालना मिळण्याची शक्यता आहे.

संबंधित बातम्या