Download App playstore appstore
  • Home Icon
BREAKING
•603 मतांचे गणित अन् महाजनांचा ‘गॉडफादर’ रोल; गोकुळ गितेंचे बंड भाजपचीच खेळी? •शेतकऱ्यांसाठी मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत मोठा निर्णय! मागील कर्जमाफी न मिळालेल्यांनाही मिळणार यंदाची कर्जमाफी •BJP Vs NCP : नवनीत राणांनी अट फेटाळली अन् राष्ट्रवादीकडून भाजप नेत्यांच्या ‘पॅकिंगची चर्चा रंगली •शिवसेना आमदार अब्दुल सत्तारांना दुसरा धक्का; जिल्हा बँकेच्या निवडणुकीत मुलाचा अर्ज बाद
  • Home
    • »
  • Manoj Jarange

Manoj Jarange

ताजी बातमी

मोदींची तपपूर्ती! नेहरूंचा विक्रम मोडला? जाणून घ्या दोन्ही पंतप्रधानांच्या कार्यकाळाची कहाणी Modi completes 12 years as Prime Minister Nehru’s record broken story behind both PMs’ terms : पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आज 10 जून रोजी त्यांच्या पंतप्रदान पदाच्या कार्यकाळाला 12 वर्ष पुर्ण केले आहेत.त्यामुळे मोदी यांची तुलना थेट देशाचे पंतप्रधान म्हणून सर्वाधिक काळ पदावर राहणाऱ्या देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्याशी केली जात आहे. त्यामुळे मोदींच्या तपपूर्तीनिमित्त जाणून घेऊ नेहरू आणि मोदींच्या कार्यकाळाबद्दल… नेहरूंचा विक्रम मोडला? अनेकांनी मोदींच्या या तपपूर्तीला देशाचे पहिले पंतप्रधान नेहरूंचे रेकॉर्ड मोडले असं म्हटलं आहे. पण नेहरू जरी 1951-52 ला निवडणूक जिंकत पंतप्रदान झाले असले तरी देखील ते 1947 साली जेव्हा देश स्वतंत्र झाला तेव्हाच पंतप्रधान झाले होते. त्यामुळे त्यांचा तो कार्यकाळ देखील गृहीत धरल्यास अद्याप देखील मोदी यांनी नेहरूंचं रेकॉर्ड मोडलं असं म्हणत येणार नाही. तसं पाहिलं तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या तुलना करणे चुकीचे ठरेल. कारण या खुर्चीवर जे बसले आहेत त्यांनी त्यांच्या क्षमता आणि त्यांना मिळालेल्या संधीनुसार उत्तम कार्य करण्याचा प्रयत्न केला आहे. तरी देखी भारत जगातील एक मोठी लोकशाही असलेला देश आहे. त्यामुळे जाणून घेऊ नेहरूंच्या कार्यकाळात काय उत्तम काम केलं गेलं आणि मोदींच्या काय उत्तम काम केलं गेलं? प्रचंड आव्हानं अन् मोठ्या आशा 1947 मध्ये भारत स्वतंत्र झाला. देशासमोर प्रचंड आव्हानं होती. फाळणीची जखम ताजी होती. सुमारे 1.4 कोटी लोकांना स्थलांतर करावे लागले होते. अर्थव्यवस्था मोडकळीस आलेली होती. दारिद्र्य मोठ्या प्रमाणावर होते. साक्षरतेचे प्रमाणही अत्यंत कमी होते. केवळ 18-19 टक्के लोक सुशिक्षित होते. सरासरी आयुर्मान सुमारे 32 वर्षे होते. देशात उद्योगधंदे कमी होते. शेती पूर्णपणे पावसावर अवलंबून होती. अन्नधान्याचा मोठा तुटवडा होता. आरोग्यसेवा अत्यंत कमकुवत होत्या. रस्ते, वीज आणि सिंचन व्यवस्था मर्यादित होती. अशा परिस्थितीत पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी देशाची धुरा सांभाळली. त्यांच्यासमोर नव्या भारताचा पाया घालण्याचे मोठे आव्हान होते. देशाला संविधान, लोकशाही, संस्था आणि विकासाची दिशा देणे आवश्यक होते. नेहरूंनी भारतासाठी काय केले? नेहरूंनी लोकशाही बळकट करण्यावर भर दिला. 1950 मध्ये भारतीय संविधान लागू झाले. 1951-52 मध्ये देशातील पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुका पार पडल्या. त्या वेळी कोट्यवधी गरीब आणि अशिक्षित नागरिकांनी मतदान केले. हा जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाही प्रयोगांपैकी एक मानला जातो. नेहरूंनी संस्थात्मक विकासाला प्राधान्य दिले. निवडणूक आयोग, सर्वोच्च न्यायालय आणि संसद यांसारख्या संस्थांना बळकटी मिळाली. त्यांनी वैज्ञानिक दृष्टिकोनाला चालना दिली. 1948 मध्ये अणुऊर्जा आयोगाची स्थापना झाली. 1951 मध्ये आयआयटी खरगपूरची सुरुवात झाली. 1956 मध्ये दिल्लीत एम्सची स्थापना झाली. त्याच वर्षी विद्यापीठ अनुदान आयोग (UGC) अस्तित्वात आला. या संस्थांनी पुढे भारताला डॉक्टर, अभियंते, शास्त्रज्ञ आणि धोरणकर्ते घडवून दिले. आधुनिक भारताची मंदिरे कोणती? भाखरा-नांगल, हिराकूड आणि दामोदर व्हॅली यांसारख्या प्रकल्पांमुळे सिंचन आणि वीज उत्पादनाला चालना मिळाली. नेहरूंनी या धरणांना आणि ऊर्जा प्रकल्पांना “आधुनिक भारताची मंदिरे” असे संबोधले. त्यांनी अवजड उद्योगांवर विशेष भर दिला. भिलाई, रौरकेला आणि दुर्गापूर येथे पोलाद कारखाने उभे राहिले. सार्वजनिक क्षेत्राच्या माध्यमातून भारताने औद्योगिक पाया मजबूत केला.परराष्ट्र धोरणात नेहरूंनी आलिप्तवादाचा मार्ग स्वीकारला. अमेरिका आणि सोव्हिएत संघ यांच्यात संतुलन राखण्याचा प्रयत्न केला. त्यामुळे भारताला स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाची ओळख मिळाली. नेहरू युगाच्या मर्यादा काय होत्या? नेहरूंच्या धोरणांवर टीकाही झाली. राज्याचा हस्तक्षेप खूप वाढला. परवाना-परमिट राजाची सुरुवात याच काळाशी जोडली जाते. खासगी उद्योगांच्या वाढीचा वेग मर्यादित राहिला. 1962 मध्ये चीनविरुद्धच्या युद्धातील पराभव हा भारतासाठी मोठा धक्का ठरला. संरक्षण तयारीवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले. तरीही, हे नाकारता येणार नाही की नेहरूंनी एका गरीब, विखुरलेल्या आणि नव्याने स्वतंत्र झालेल्या देशाला मजबूत संस्थात्मक आधार दिला. लोकशाही, विज्ञान, शिक्षण आणि उद्योग यांचा भक्कम पाया त्यांनी घातला. 2026 चा भारत : मोठी बाजारपेठ, डिजिटल शक्ती 2026 पर्यंत भारतात मोठे परिवर्तन झाले. भारत जगातील सर्वाधिक लोकसंख्या असलेला देश बनला. लोकसंख्या 140 कोटींहून अधिक झाली. भारत जगातील पाचव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था ठरला. विमानतळांची संख्या वाढली. मोबाईल आणि इंटरनेट सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचले. डिजिटल पेमेंट्स गावागावात पोहोचली. अंतराळ, औषधनिर्मिती, संरक्षण आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात भारत अधिक सक्षम दिसू लागला. हा तोच भारत आहे ज्याचा पाया पूर्वीच्या नेतृत्वाने घातला; मात्र नव्या निर्णयांनी त्याच्या प्रगतीला अधिक वेग दिला. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा कार्यकाळ या वेगवान बदलांसाठी ओळखला जातो. मोदींनी काय बदल घडवले? 2014 नंतर मोदी सरकारने अनेक मोठ्या योजना सुरू केल्या. सर्वात मोठा बदल डिजिटल व्यवस्थापन आणि थेट लाभ हस्तांतरणात दिसून आला. जनधन योजनेअंतर्गत 2024 पर्यंत 50 कोटींहून अधिक बँक खाती उघडण्यात आली. आधार आणि मोबाईलशी जोडलेल्या डीबीटी (Direct Benefit Transfer) व्यवस्थेमुळे सरकारी अनुदान थेट नागरिकांच्या खात्यात पोहोचू लागले. यूपीआयने भारताची पेमेंट व्यवस्था पूर्णपणे बदलून टाकली. 2016 मध्ये सुरू झालेली ही प्रणाली 2024 पर्यंत सर्वसामान्यांच्या जीवनाचा भाग बनली. आर्थिक वर्ष 2023-24 मध्ये 13 हजार कोटींपेक्षा जास्त यूपीआय व्यवहार झाले. चहावाल्यापासून मोठ्या व्यापाऱ्यांपर्यंत सर्वजण क्यूआर कोडद्वारे पैसे स्वीकारू लागले. स्वच्छ भारत अभियानाने स्वच्छतेला जनआंदोलनाचे स्वरूप दिले. सरकारी आकडेवारीनुसार 11 कोटींहून अधिक शौचालयांची उभारणी झाली. उज्ज्वला योजनेअंतर्गत 10 कोटींहून अधिक एलपीजी जोडण्या देण्यात आल्या. आयुष्मान भारत योजनेत पात्र कुटुंबांना दरवर्षी 5 लाख रुपयांपर्यंत आरोग्य संरक्षण मिळाले. पीएम किसान योजनेत पात्र शेतकऱ्यांना वार्षिक 6 हजार रुपयांची मदत दिली जाते. अशा अनेक योजना समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचल्या. पायाभूत सुविधांना मिळाला वेग मोदी सरकारने रस्ते, रेल्वे, वीज आणि विमानतळ विकासावर विशेष भर दिला. राष्ट्रीय महामार्गांची लांबी 2014 मधील सुमारे 91 हजार किलोमीटरवरून 2024 पर्यंत 1.4 लाख किलोमीटरपेक्षा जास्त झाली. विमानतळांची संख्याही जवळपास दुप्पट झाली. वंदे भारत एक्स्प्रेसमुळे रेल्वे प्रवासाचे नवे चित्र समोर आले. ग्रामीण भागात वीज पोहोचवणे आणि घराघरांत वीजजोडणी देण्यावर भर देण्यात आला. जल जीवन मिशनद्वारे ‘नळाने पाणी’ या संकल्पनेला गती मिळाली. 2019 मध्ये ग्रामीण भागातील सुमारे 3 कोटी घरांना नळजोडणी होती, तर 2024 पर्यंत हा आकडा 14 कोटींहून अधिक झाल्याचे सरकारी नोंदी सांगतात. मोदी सरकारचे महत्त्वाचे निर्णय मोदी सरकारने अनेक मोठे आणि वादग्रस्त निर्णय घेतले. 2016 मध्ये नोटाबंदी लागू करण्यात आली. 2017 मध्ये वस्तू व सेवा कर (GST) लागू झाला. 2019 मध्ये जम्मू-काश्मीरमधील कलम 370 रद्द करण्यात आले. तीन तलाकविरोधी कायदा मंजूर झाला. 2023 मध्ये महिला आरक्षण विधेयक संसदेत मंजूर झाले. 2024 मध्ये अयोध्येतील राम मंदिराची प्राणप्रतिष्ठा पार पडली. या निर्णयांचा देशाच्या राजकारण, समाज आणि प्रशासनावर मोठा प्रभाव पडला. समर्थक याला ठाम नेतृत्वाचे उदाहरण मानतात, तर टीकाकार काही निर्णयांच्या परिणामांवर आणि अंमलबजावणीच्या पद्धतीवर प्रश्न उपस्थित करतात. विज्ञान, सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरण मोदी यांच्या कार्यकाळात भारताची जागतिक प्रतिमा अधिक आत्मविश्वासपूर्ण आणि प्रभावी बनली. 2023 मध्ये भारताने जी-20 शिखर परिषदेचे यशस्वी अध्यक्षपद भूषवले. चांद्रयान-3 मोहिमेने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वी लँडिंग करून इतिहास रचला. कोविड काळात भारताने 220 कोटींपेक्षा अधिक लसींचे डोस दिले. संरक्षण क्षेत्रात ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘मेक इन इंडिया’ उपक्रमांवर विशेष भर देण्यात आला. खरी तुलना काय? नेहरू आणि मोदी यांची थेट तुलना करणे योग्य ठरणार नाही. नेहरूंना नव्याने स्वतंत्र झालेला, गरीब आणि अस्थिर भारत मिळाला होता. मोदींना आधीपासून उभ्या असलेल्या संस्था, मोठी बाजारपेठ आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा आधार मिळाला. नेहरूंनी देशाचा पाया घातला. मोदींनी वेग, विस्तार आणि डिजिटल व्यवस्थेला प्राधान्य दिले. नेहरूंच्या काळात भारत संस्था उभारण्यात व्यस्त होता, तर मोदींच्या काळात सेवा वितरण आणि ओळख-आधारित राजकारणाला अधिक चालना मिळाली. एका युगाने देशाला उभे केले, तर दुसऱ्या युगाने त्याला अधिक वेगाने पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला. निष्कर्ष सोप्या शब्दांत सांगायचे झाल्यास, 1947 चा भारत संघर्ष करत होता, तर 2026 चा भारत आकांक्षांनी भरलेला आहे. नेहरूंनी लोकशाही, विज्ञान, शिक्षण आणि उद्योग यांचा पाया घातला. मोदींनी डिजिटल प्रशासन, पायाभूत सुविधा, कल्याणकारी योजनांची प्रभावी अंमलबजावणी आणि महत्त्वपूर्ण राजकीय निर्णयांद्वारे भारताच्या विकासाला नवे वळण दिले. भारताची कथा कोणत्याही एका नेत्याची नाही. ती अनेक पिढ्यांच्या परिश्रमांची आणि योगदानाची कहाणी आहे. नेहरूंनी भक्कम पाया दिला, तर मोदींनी अनेक क्षेत्रांत गती दिली. आजची खरी गरज म्हणजे पाया मजबूत ठेवत विकासाचा वेगही संतुलित राखणे. तेव्हाच 2047 पर्यंत विकसित भारताचे स्वप्न साकार होऊ शकेल.

3 minutes ago

CM असावा तर असा! शेतकऱ्याने नांगराला पत्नीला जुंपवले, फडणवीसांनी बैल देऊन पत्नीचे कष्ट वाचवले…

31 minutes ago

ब्रेकिंग : पुणे महापालिका तातडीने रिकामी करा; महापौर कार्यालय उडवून देण्याच्या धमकीने खळबळ

43 minutes ago

निखिल अन् अनुष्काच्या लग्नाची लगबग! जाधव, निंबाळकर कुटुंबीयांकडून खास केळवण

2 hours ago

Latur News : पेरणीच्या तोंडावर बैलाचा मृत्यू, शेतकऱ्याने पत्नीलाच जुंपले औताला…

2 hours ago