कोणत्या 7 कारणांमुळे भाजपने शिवसेना उबाठा-मनसेला दिली मात; ज्याचा ठाकरे बंधूंनी विचारही केला नसेल

निवडणुकीत मुंबईसारख्या राजकीयदृष्ट्या अवघड मानल्या जाणाऱ्या महानगरात भाजपने आखलेल्या दीर्घकालीन आणि सूक्ष्म रणनीतीचे हे फलित आहे.

7 reasons why BJP defeated Shiv Sena-MNS : देशातील सर्वात मोठ्या महानगरपालिकेवर म्हणजेच बृहन्मुंबई महानगरपालिकेवर प्रथमच भारतीय जनता पक्षाने सत्ता स्थापन केली आहे. ही केवळ निवडणुकीतील विजयाची गोष्ट नाही, तर मुंबईसारख्या राजकीयदृष्ट्या अवघड मानल्या जाणाऱ्या महानगरात भाजपने आखलेल्या दीर्घकालीन आणि सूक्ष्म रणनीतीचे हे फलित आहे. देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली राबवण्यात आलेल्या ‘मिशन मुंबई’ने यंदाच्या बीएमसी निवडणुकीचे गणितच बदलून टाकले.

डिजिटल प्रचाराचा प्रभाव

मुंबईतील राजकारणात पहिल्यांदाच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर डिजिटल साधनांचा वापर झाला. भाजपने प्रत्येक प्रभागासाठी स्वतंत्र डिजिटल यंत्रणा उभी केली. उमेदवारांसाठी खास अ‍ॅप्स, मतदारांचा डेटा, ऑनलाइन ट्रॅकिंग सिस्टिम आणि सोशल मीडिया मोहिमा यांचा प्रभावी वापर करण्यात आला. फेसबुक, इन्स्टाग्राम, व्हॉट्सअॅपच्या माध्यमातून थेट मतदारांपर्यंत पोहोचण्याची ही रणनीती विशेषतः तरुण वर्गात प्रभावी ठरली. याउलट ठाकरे बंधूंचा प्रचार अजूनही प्रामुख्याने पारंपरिक पद्धतींवर अवलंबून राहिल्याचे दिसले, ज्यामुळे डिजिटल युगातील मतदारांशी त्यांचा संपर्क मर्यादित राहिला.

स्थानिक नेतृत्वाला प्राधान्य

भाजपने मुंबईच्या राजकारणाची नाडी ओळखून स्थानिक नेत्यांवर विश्वास टाकला. अमित साटम यांच्याकडे मुंबई भाजपची सूत्रे सोपवून प्रत्येक प्रभागातील स्थानिक प्रश्न, नागरी सुविधा आणि मतदारांच्या अपेक्षा केंद्रस्थानी ठेवल्या. मोठ्या स्टार प्रचारकांपेक्षा स्थानिक ओळख असलेल्या नेत्यांचा संपर्क अधिक परिणामकारक ठरला. दुसरीकडे, विरोधी बाजूकडून आक्रमक भाषणांवर भर देण्यात आला, मात्र काही भागांत याचा उलट परिणाम होऊन मध्यमवर्गीय आणि शांतताप्रिय मतदार दुरावल्याचे चित्र दिसले.

महायुतीचे गणित जमले

भाजपने निवडणुकीपूर्वीच मित्रपक्षांची मजबूत मोट बांधली. एकनाथ शिंदे यांची शिवसेना आणि रामदास आठवले यांच्यासारख्या घटकांना सोबत घेतल्यामुळे मतांचे विभाजन टाळता आले. या एकत्रित ताकदीचा थेट फायदा जागांमध्ये रूपांतरित झाला. दुसरीकडे उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे यांचे एकत्र येणे मराठी मतदारांपुरतेच मर्यादित राहिले, तर गैर-मराठी मतदार मोठ्या प्रमाणावर भाजपकडे वळले.

89 विरुद्ध 29, मुंबईचा महापौराच्या पेचात शिंदेंनी भाजपाला कैचीत पकडलं का?

पक्षांतर्गत शिस्त आणि बंडखोरी नियंत्रण

भाजपने उमेदवारी जाहीर करतानाच संभाव्य बंडखोरीचा धोका ओळखला. नाराज नेत्यांना वेळीच सामावून घेणे, वरिष्ठ नेत्यांना मैदानात उतरवणे आणि संघटनात्मक शिस्त राखणे यात पक्ष यशस्वी ठरला. विरोधी आघाडीत मात्र उमेदवारीवरून असंतोष वाढला आणि काही ठिकाणी इच्छुक उमेदवारांनी दुसऱ्या पक्षांची वाट धरल्याचे दिसले. याचा थेट फटका मतांच्या गणितावर पडला.

अल्पसंख्याक आणि वंचित घटकांपर्यंत पोहोच

भाजपने केवळ पारंपरिक मतदारांवर न थांबता मुस्लिम आणि दलित बहुल भागांतही स्थानिक प्रश्नांवर आधारित प्रचार केला. नागरी सुविधा, विकासकामे आणि सुरक्षिततेचे मुद्दे पुढे करत भाजपने या घटकांमध्येही प्रवेश केला. परिणामी काही मतदार AIMIMसारख्या पक्षांकडून भाजपकडे वळले. विरोधी आघाडीतील मतविभाजनाचा हा एक मोठा फायदा भाजपला मिळाला.

संसाधनांचा योजनाबद्ध वापर

निधी, मनुष्यबळ आणि तंत्रज्ञान यांचा समन्वय साधत भाजपने प्रचारयंत्रणा अत्यंत प्रभावी ठेवली. डेटा अ‍ॅनालिसिस, मतदार याद्यांचे सूक्ष्म अभ्यास, प्रभागनिहाय रणनीती आणि व्हॉट्सअॅप नेटवर्क्समुळे प्रचार अधिक नेमका झाला. मर्यादित संसाधनांवर प्रचार करणाऱ्या विरोधकांच्या तुलनेत भाजपची ही ताकद निर्णायक ठरली.

पुढील निवडणुकांसाठी आदर्श मॉडेल

मुंबईत मिळालेला हा विजय केवळ एका महानगरापुरता मर्यादित नाही. प्रभागनिहाय नियोजन, डिजिटल प्रचार, स्थानिक नेतृत्व आणि मजबूत युती — या सगळ्यांचा मेळ घालून भाजपने एक प्रभावी निवडणूक मॉडेल उभे केले आहे. देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली यशस्वी ठरलेली ही रणनीती आगामी महापालिका आणि विधानसभा निवडणुकांसाठीही दिशादर्शक ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

संबंधित बातम्या